در كدام سرزمين مىميرم ؟ ! آيه فوق نازل شد و گفت علم همه اين امور نزد خدا است ( 1 ) .
نكتهها :
1 - انواع غرور و فريب !
آيات فوق هشدار مىدهد كه زرق و برق زندگى دنيا شما را نفريبد سپس از فريب شيطان ، سخن مىگويد و نسبت به آن اعلام خطر مىكند ، زيرا مردم چند گروهند .
بعضى آن قدر ضعيف و ناتوانند كه تنها مشاهده زرق و برق دنيا براى فريب و غرورشان كافى است .
اما بعضى كه مقاومت بيشترى دارند ، وسوسههاى شيطان نيز بايد به آن افزوده شود ، و شيطان درون و برون دست به دست هم دهند تا آنها را بفريبند ، تعبيرات آيه فوق هشدارى است به همه اين گروهها .
ذكر اين نكته نيز لازم است كه « غرور » ( بر وزن جسور ) به معنى هر موجود فريبنده است ، و اينكه آن را تفسير به شيطان كردهاند ، در حقيقت بيان مصداق واضح آن است ، و الا هر انسان فريبنده ، هر كتاب فريبنده ، هر مقام وسوسه گر و هر موجودى ، كه انسان را گمراه سازد در مفهوم وسيع اين كلمه داخل است ، مگر اينكه مفهوم شيطان را چنان وسعت دهيم به گونه اى كه همه اينها را شامل شود .
لذا راغب در مفردات مىگويد : « غرور » هر چيزى است كه انسان را مغرور سازد و بفريبد ، اعم از مال و مقام و شهوت و شيطان ، و اينكه به شيطان تفسير شده به خاطر اين است كه خبيثترين فريبندگان است » .
و اينكه بعضى آن را به دنيا تفسير كردهاند به خاطر فريبندگى دنياست
هامش
( 1 ) تفسير در المنثور طبق نقل تفسير الميزان جلد 16 صفحه 254 .