توحيد فطرى است و مجموعا بحثهايى را كه در آيات قبل آمد تكميل مىكند .
مىگويد : « آيا نديدى كشتيها بر صفحه درياها به فرمان خدا ، و به بركت نعمت او حركت مىكنند » ؟ ! ( * ( أَ لَمْ تَرَ أَنَّ الْفُلْكَ تَجْرِي فِي الْبَحْرِ بِنِعْمَتِ اللَّه ) * ) ( 1 ) .
« هدف اين است كه گوشه اى از آيات عظمتش را به شما نشان دهد » ( * ( لِيُرِيَكُمْ مِنْ آياتِه ) * ) .
آرى « در اينها نشانه هايى است براى كسانى كه بسيار شكيبا و شكرگزارند » ( * ( إِنَّ فِي ذلِكَ لآياتٍ لِكُلِّ صَبَّارٍ شَكُورٍ ) * ) .
بدون شك حركت كشتيها بر صفحه اقيانوسها نتيجه مجموعه اى از قوانين آفرينش است :
حركت منظم بادها از يك سو .
وزن مخصوص چوب يا مواردى كه با آن كشتى را مىسازند از سوى ديگر .
ميزان غلظت آب از سوى سوم .
و فشارى كه از ناحيه آب بر اجسامى كه در آن شناور مىشوند از سوى چهارم .
و هر گاه در يكى از اين امور اختلالى رخ دهد يا كشتى در قعر دريا فرو مىرود ، يا واژگون مىشود و يا در وسط دريا سرگردان و حيران مىماند .
اما خداوندى كه اراده كرده است پهنه درياها را بهترين شاهراه براى مسافرت انسانها ، و حمل مواد مورد نياز از نقطه اى به نقطه ديگر قرار دهد ، اين شرائط را كه هر يك نعمتى از نعمتهاى او است فراهم ساخته .
عظمت قدرت خدا در صفحه اقيانوسها و كوچكى انسان در مقابل آن به قدرى است كه در گذشته كه تنها از نيروى باد براى حركت كشتى استفاده مىشد ،
هامش
( 1 ) « باء » در « بنعمت اللَّه » ممكن است « باء سببيت » و يا « باء مصاحبت » باشد ، ولى احتمال اول مناسبتر است .