بزرگ اسلام در اين زمينه جمع آورى شده است ( 1 ) .
3 - پاسخ چند سؤال
1 - خاتميت چگونه با سير تكاملى انسان سازگار است ؟
نخستين سؤالى كه در اين بحث مطرح مىشود اين است كه مگر جامعه انسانيت ممكن است متوقف شود ؟ مگر سير تكاملى بشر حد و مرزى دارد ؟ مگر با چشم خود نمىبينيم كه انسانهاى امروز در مرحله اى بالاتر از علم و دانش و فرهنگ نسبت به گذشته قرار دارند ؟ .
با اين حال چگونه ممكن است دفتر نبوت به كلى بسته شود و انسان در اين سير تكامليش از رهبرى پيامبران تازه اى محروم گردد ؟
« پاسخ » اين سؤال با توجه به يك نكته روشن مىشود و آن اينكه : گاه انسان به مرحله اى از بلوغ فكرى و فرهنگى مىرسد كه مىتواند با استفاده مستمر از اصول و تعليماتى كه نبى خاتم به طور جامع در اختيار او گذارده راه را ادامه دهد بى آنكه احتياج به شريعت تازه اى داشته باشد .
اين درست به آن مىماند كه انسان در مقاطع مختلف تحصيلى در هر مقطع نياز به معلم و مربى جديد دارد تا دورانهاى مختلف را بگذراند ، اما هنگامى كه به مرحله دكترا رسيد و مجتهد و صاحبنظر در علم يا علوم مختلفى گرديد در اينجا ديگر به تحصيلات خود نزد استاد جديدى ادامه نمىدهد ، بلكه به اتكاء آنچه از محضر اساتيد پيشين و مخصوصا استاد اخير دريافته ، به بحث و تحقيق و مطالعه و بررسى مىپردازد ، و مسير تكاملى خود را ادامه مىدهد ، و به تعبير ديگر نيازها و مشكلات راه را با آن اصول كلى كه از آخرين استاد در دست دارد حل مىكند
هامش
( 1 ) - معالم النبوه - بخش نصوص خاتميت .