آرى آنها به هنگامى كه چشم غافلان در خواب است مقدارى از شب را بيدار مىشوند ، و در آن هنگام كه برنامههاى عادى زندگى تعطيل است و شواغل فكرى به حد اقل مىرسد ، و آرامش و خاموشى همه جا را گرفته و خطر آلودگى عبادت به ريا كمتر وجود دارد خلاصه بهترين شرائط حضور قلب فراهم است با تمام وجودشان رو به درگاه معبود مىآورند ، و سر بر آستان معشوق مىسايند ، و آنچه در دل دارند با او در ميان مىگذارند ، با ياد او زندهاند و پيمانه قلب خود را از مهر او لبريز و سرشار دارند .
سپس مىافزايد : « آنها پروردگار خود را با » بيم « و » اميد « مىخوانند » ( * ( يَدْعُونَ رَبَّهُمْ خَوْفاً وَطَمَعاً ) * ) .
آرى دو وصف ديگر آنها « خوف » و « رجا » يا « بيم » و « اميد » است .
نه از غضب و عذاب او ايمن مىشوند ، و نه از رحمتش مايوس مىگردند ، توازن اين بيم و اميد كه ضامن تكامل و پيشروى آنها در راه خدا است همواره در وجودشان حكمفرما است .
چرا كه غلبه خوف بر اميد ، انسان را به ياس و سستى مىكشاند .
و غلبه رجاء و طمع انسان را به غرور و غفلت وا مىدارد ، و اين هر دو دشمن حركت تكاملى انسان در سير او به سوى خدا است .
آخرين و هشتمين ويژگى آنها اين است كه : « از آنچه به آنها روزى دادهايم انفاق مىكنند » ( * ( وَمِمَّا رَزَقْناهُمْ يُنْفِقُونَ ) * ) .
نه تنها از اموال خويش به نيازمندان مىبخشند كه از علم و دانش ، نيرو و قدرت ، رأى صائب و تجربه و اندوختههاى فكرى خود ، از نيازمندان مضايقه ندارند .
كانونى از خير و بركتند ، و چشمه جوشانى از آب زلال نيكيها كه تشنه كامان را سيراب و محتاجان را به اندازه توانايى خويش بى نياز مىسازند .
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي ) — صفحة 147
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص١٤٧