بر خلاف ظواهر آيات وجود نداشته باشد بايد آنها را به همان معنى ظاهرش تطبيق كرد و در مورد آفرينش مستقل آدم چنين است .
آيه بعد به آفرينش نسل انسان و چگونگى تولد فرزندان آدم در مراحل بعد اشاره كرده مىگويد : « سپس خداوند نسل او را از عصاره اى از آب ناچيز و بى قدر قرار داد » ( * ( ثُمَّ جَعَلَ نَسْلَه مِنْ سُلالَةٍ مِنْ ماءٍ مَهِينٍ ) * ) .
« جعل » در اينجا به معنى آفرينش ، و « نسل » به معنى فرزندان و نوهها در تمام مراحل است .
« سلاله » در اصل به معنى عصاره و فشرده خالص هر چيز است و منظور از آن در اينجا نطفه آدمى است كه در حقيقت عصاره كل وجود او مىباشد ، و مبدء حيات و منشأ تولد فرزند و ادامه نسل است .
اين آب كه ظاهرا آبى است بى ارزش و بى مقدار از نظر ساختمان و سلولهاى حياتى شناور در آن ، و همچنين تركيب مخصوص مايعى كه سلولها در آن شناورند بسيار ظريف و فوق العاده دقيق و پيچيده است و از نشانههاى عظمت پروردگار و علم و قدرت او محسوب مىشود و كلمه « مهين » كه به معنى ضعيف و حقير و ناچيز است اشاره به وضع ظاهرى آن مىباشد و گر نه از اسرار آميزترين موجودات است .
آيه بعد اشاره است به مراحل پيچيده تكامل انسان در عالم رحم ، و همچنين مراحلى كه آدم به هنگام آفرينش از خاك طى نمود ، مىفرمايد : « سپس اندام انسان را موزون ساخت » ( * ( ثُمَّ سَوَّاه ) * ) .
« و از روح خويش در او دميد » ! ( * ( وَنَفَخَ فِيه مِنْ رُوحِه ) * ) .
« و براى شما گوش و چشمان و دلها قرار داد » ( * ( وَجَعَلَ لَكُمُ السَّمْعَ وَالأَبْصارَ
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي ) — صفحة 126
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص١٢٦