شستشو دادن كار آسانى نيست .
در تورات و همچنين در روايات اسلامى آمده كه شعيب براى قدردانى از زحمات موسى قرار گذاشته بود گوسفندانى كه با علائم مخصوصى متولد مىشوند به او ببخشد ، اتفاقا در آخرين سال كه موسى عزم داشت با شعيب خدا حافظى كند و به سوى مصر بازگردد ، تمام يا غالب نوزادان گوسفند با همان ويژگى متولد شدند . ( 1 ) و شعيب نيز با كمال ميل آنها را به موسى داد .
بديهى است موسى به اين قانع نيست كه تا پايان عمر شبانى كند - هر چند محضر شعيب براى او بسيار مغتنم بود - او بايد به يارى قوم خود بشتابد كه در زنجير اسارت گرفتارند و در جهل و نادانى و بىخبرى غوطه ورند .
او بايد به بىعدالتيها در مصر پايان بخشد ، بتها را بشكند ، طاغوتيان را ذليل ، و مظلومان را به يارى خدا عزيز كند و يك احساس درونى موسى را به اين سفر تشويق مىكرد .
سرانجام اثاث و متاع و گوسفندان خود را جمعآورى كرد و بار سفر را بست .
ضمنا از تعبير به « اهل » كه در آيات متعددى از قرآن آمده استفاده مىشود كه موسى غير از همسرش در آنجا فرزند يا فرزندانى همراه داشت ، روايات اسلامى نيز اين معنى را تاييد مىكند و در تورات در سفر خروج به آن تصريح شده است ، بعلاوه همسرش در آن موقع باردار بود .
او به هنگام بازگشت ، راه را گم كرد و شايد به اين دليل بود كه براى گرفتار نشدن در چنگال متجاوزان شام از بيراهه مىرفت .
به هر حال قرآن در نخستين آيه مورد بحث مىگويد : « هنگامى كه موسى مدت خود را به پايان رسانيد و همراه خانواده اش حركت كرد ، از جانب طور
هامش
( 1 ) اعلام قرآن صفحه 409 .