و در اينجا اين جمله را بايد بيفزائيم كه همه مسلمانان همواره در نمازهاى خود به هنگام تشهد پيامبر گرامى اسلام ص را مخاطب ساخته و با جمله السلام عليك ايها النبى و رحمة اللَّه و بركاته بر او سلام مىفرستند ، و مىدانيم تخاطب حقيقى - نه مجازى - حتما با كسى است كه مىشنود و درك مىكند ، بنا بر اين سلام بر پيامبر به صورت خطاب از راه دور و نزديك ، دليل بر آنست كه روح مقدسش همه اين سلامها را مىشنود ، و دليلى ندارد كه ما اين خطابها را حمل بر مجاز كنيم .
در آخرين آيه مورد بحث به يكى ديگر از دلائل توحيد كه دليل فقر و غنا است اشاره مىكند و بحثهايى را كه در سرتاسر اين سوره ، پيرامون توحيد آمده تكميل مىنمايد مىگويد : « خداوند همان كسى است كه شما را در حالى كه ضعيف و ناتوان بوديد آفريد ، سپس بعد از اين ضعف و ناتوانى ، قوت و قدرت بخشيد و دوران جوانى و شكوفايى نيروها آمد ، و بعد از آن بار ديگر ضعف و پيرى را جانشين قوت كرد » ( * ( اللَّه الَّذِي خَلَقَكُمْ مِنْ ضَعْفٍ ثُمَّ جَعَلَ مِنْ بَعْدِ ضَعْفٍ قُوَّةً ثُمَّ جَعَلَ مِنْ بَعْدِ قُوَّةٍ ضَعْفاً وَشَيْبَةً ) * ) .
آرى « او است كه هر چه را بخواهد مىآفريند و او است عالم و قادر » ( * ( يَخْلُقُ ما يَشاءُ وَهُوَ الْعَلِيمُ الْقَدِيرُ ) * ) .
در آغاز آن چنان ضعيف و ناتوان بوديد كه حتى قدرت نداشتيد مگسى را از خود دور كنيد يا آب دهان خويش را نگه داريد ، اين از نظر جسمانى ، و از نظر فكرى به مصداق لا تعلمون شيئا « هيچ چيز نمىدانستيد » حتى پدر و مادر مهربانى را كه دائما مراقب شما بودند نمىشناختيد .
ولى كمكم داراى رشد و قدرت شديد ، اندامى نيرومند و فكرى قوى و عقلى توانا و دركى وسيع پيدا كرديد .
و با اين حال نمىتوانستيد اين قدرت را نگاه داريد و درست همانند انسانى
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي ) — صفحة 479
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٤٧٩