و همچنين « تو نمىتوانى نابينايان را از گمراهيشان هدايت كنى » ( * ( وَما أَنْتَ بِهادِ الْعُمْيِ عَنْ ضَلالَتِهِمْ ) * ) .
« تنها سخنان حقت را مىتوانى به گوش كسانى برسانى كه به آيات ما ايمان مىآورند و در برابر حق تسليمند » ( * ( إِنْ تُسْمِعُ إِلَّا مَنْ يُؤْمِنُ بِآياتِنا فَهُمْ مُسْلِمُونَ ) * ) .
همانگونه كه قبلا هم گفتهايم قرآن غير از « حيات » و « مرگ » مادى و جسمانى و همچنين « شنوايى » و « بينايى » ظاهرى ، نوع برترى از حيات و مرگ و ديد و شنود ، قائل است كه ريشه اصلى سعادت يا بدبختى انسان در آن است .
ارزيابى آن از اين مسائل ، ارزيابى مادى و فيزيكى نيست ، بلكه ارزيابى معنوى و انسانى است .
شرط اول براى درك حقيقت داشتن قلبى آماده و پذيرا ، و چشمى بينا و گوشى شنوا است ، و گرنه هر گاه تمام انبياء و اولياء جمع شوند و همه آيات الهى را به گوش كسى كه حس تشخيص و درك حقيقت را بر اثر كثرت گناه و لجاجت و عناد از دست داده ، بخوانند ، در او اثر نخواهد كرد ! و اگر در قرآن تنها اشاره به دو قسمت از حواس ظاهر ، به اضافه درك باطن شده است ، به خاطر آنست كه اكثريت قريب به اتفاق معلومات انسان ، يا از طريق اين دو حاسه ( چشم و گوش ) و يا وجدانيات و تحليل عقل به دست مىآيد .
و جالب اينكه سه مرحله اى كه در آيات بالا آمده ، سه مرحله مختلف از انحراف و عدم درك حقيقت مىباشد كه از شديد شروع شده و به خفيف پايان مىيابد .
مرحله اول دلمردگى است كه از آن تعبير به « موتى » ( مردگان ) كرده
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي ) — صفحة 477
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٤٧٧