« زيبايى ، و نيكويى ، و راستى ، مقوله چهارم قدسى يا يزدانى كه در حقيقت بعد چهارم روح انسانى است دوباره كشف گرديده ، در اينمقام نيز اين بعد چهارم روحى از سه مفهوم ديگر مجزا است ، و ممكن است منشأ توليد سه بعد ديگر بوده باشد » ! ( 1 ) .
4 - پناه بردن انسان در شدائد و سختيها به يك نيروى مرموز ما وراى طبيعى و تقاضاى حل مشكلات و فرونشستن طوفانهاى سخت زندگى از درگاه او ، نيز گواه ديگرى بر اصالت اين جاذبه درونى و الهام فطرى است كه به انضمام ساير شواهدى كه گفتيم - مىتواند ما را به وجود چنين كشش نيرومندى در درون وجودمان به سوى خدا واقف سازد .
البته ممكن است بعضى اين توجه را واكنش تلقينات و تبليغات مذهبى محيط بدانند كه در تمام طول عمر تحت تاثير آن بوده و هستيم .
ولى عموميت اين پديده در همه انسانها و حتى در آنهايى كه معمولا با مسائل مذهبى سر و كار ندارند نشان مىدهد كه ريشه اى عميقتر از اين فرضيه دارد ، ريشه اى كه در اعماق وجود انسان نهفته شده و نه مولود تبليغ و تلقين است .
5 - در زندگى انسان رويدادهايى ديده مىشود كه جز از طريق اصالت حس مذهبى قابل تفسير نيست : انسانهايى را مىبينيم كه همه امكانات مادى خود را عاشقانه فداى عواطف مذهبى كرده و مىكنند ، و همه آنچه را كه دارند ، با گذشت بىنظيرى در پاى مذهب خود ريخته و حتى جان خويش را بر سر اين كار مىنهند .
شهيدانى كه در ميدانهاى جنگ براى پيشبرد اهداف الهى شربت شهادت را با شوق و عشق نوشيدهاند كه نمونههاى آن نه تنها در تاريخ انقلاب اسلامى به وضوح و فراوان به چشم مىخورد بلكه در تاريخ اقوام و ملل ديگر نيز كم نيست
هامش
( 1 ) همان مدرك چاپ دوم صفحه 39 .