تعبير به « ظلموا » بجاى « اشركوا » اشاره به اين است كه « شرك » خود بزرگترين « ظلم » محسوب مىشود ، ظلم بر خالق از اين نظر كه مخلوقش را همرديف او قرار دادهاند ( و مىدانيم ظلم اين است كه چيزى را در غير جاى خود قرار دهند ) .
و ظلم بر خلق خدا كه آنها را از راه خير و سعادت كه راه توحيد است باز داشتهاند .
و ظلم بر خويشتن كه تمام سرمايههاى وجود خود را بر باد داده و در بيراهه سرگردان شدهاند .
ضمنا اين تعبير مقدمه اى است براى جمله بعد كه اگر خداوند آنها را از طريق حق گمراه ساخته به خاطر ظلمشان است ، همانگونه كه در سوره ابراهيم آيه 27 مىخوانيم : وَيُضِلُّ اللَّه الظَّالِمِينَ : « خداوند ظالمان را گمراه مىسازد » .
و مسلم است كسانى را كه خدا رهايشان سازد و به خويشتن واگذار كند « براى آنها هيچ يار و ياورى نخواهد بود » ( * ( وَما لَهُمْ مِنْ ناصِرِينَ ) * ) .
و به اين ترتيب سرنوشت شوم اين گروه را روشن مىسازد ، چرا چنين نباشد در حالى كه آنها مرتكب بزرگترين ظلمها شدهاند ، عقل و انديشه خود را از كار انداخته و به آفتاب علم و دانش پشت كرده ، و به تاريكى هوى و هوس روى آوردهاند ، طبيعى است كه خداوند توفيقش را از آنها سلب مىكند و در ظلمتها رهايشان مىسازد و هيچ يار و ياورى براى آنها باقى نمىماند .
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي ) — صفحة 415
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٤١٥