هم به نظر مىرسد كه هنوز همه زواياى اين عالم اسرارآميز روشن نشده و حقائق پيچيده آن فاش نگرديده است .
هنوز در ميان دانشمندان بحث است كه چه فعل و انفعال در بدن انسان صورت مىگيرد كه در يك لحظه ناگهانى بخشى از فعاليتهاى مغز و بدن او تعطيل مىگردد ، و تحولى در سرتاسر روح و جسمش ظاهر مىشود ؟
بعضى عامل اصلى خواب را يك « عامل فيزيكى » مىدانند ، و معتقدند كه انتقال خون از مغز به قسمتهاى ديگر بدن اين پديده را به وجود مىآورد ، و براى اثبات عقيده خود از تختخواب مخصوصى به نام « تختخواب ترازويى » استفاده كردهاند كه انتقال خون را از مغز به ساير اعضاء مشخص مىكند .
جمعى ديگر عامل خواب را « عامل شيميايى » مىدانند ، و معتقدند به هنگام تلاش و كوشش سمومى در بدن پيدا مىشود كه بخشى از مغز را از كار مىاندازد در نتيجه انسان به خواب مىرود ، هنگامى كه اين سموم جذب بدن و خنثى شد انسان بيدار مىشود .
جمع ديگرى براى خواب يك « عامل عصبى » قائلند و مىگويند سيستم فعال عصبى ويژه اى در مغز موجود است كه حكم گاز اتومبيل را دارد و بر اثر خستگى خاموش مىشود و موقتا از كار مىايستد .
اما پيرامون تمام اين نظريهها سؤالات و نقاط مبهم و تاريكى وجود دارد كه هنوز پاسخ آن به روشنى داده نشده است ، و خواب هم چنان چهره اسرارآميز خود را حفظ كرده است .
از شگفتيهاى عالم خواب كه دانشمندان اخيرا از روى آن پرده برداشتهاند اين است كه به هنگام خواب و از كار افتادن موقت بخش عظيمى از مغز بعضى از سلولها كه آن را « سلول نگهبان » بايد ناميد هم چنان بيدار مىمانند ، و توصيه هايى را كه انسان قبل از خواب در مورد لحظه بيدارى به آنها مىكند هرگز فراموش
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي ) — صفحة 405
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٤٠٥