كمال عقلى و فكرى دانستهاند .
در حديثى از امام صادق ع كه در كتاب معانى الاخبار نقل شده مىخوانيم :
اشد 18 سالگى است ، و استواء زمانى است كه محاسن بيرون آيد .
در ميان اين تعبيرات تفاوت زيادى نيست ، و از مجموعه آن با توجه به معنى لغوى اين دو واژه تكامل نيروهاى جسمى و فكرى و روحى استفاده مىشود .
فرق ميان « حكم » و « علم » ممكن است اين باشد كه « حكم » اشاره به عقل و فهم و قدرت بر داورى صحيح است ، و « علم » به معنى آگاهى و دانشى است كه جهل با آن همراه نباشد .
تعبير « * ( كَذلِكَ نَجْزِي الْمُحْسِنِينَ ) * » به خوبى نشان مىدهد كه موسى ع به خاطر تقواى الهيش ، و به خاطر اعمال نيك و پاكش ، اين شايستگى را پيدا كرده بود كه خداوند پاداش علم و حكمت به او بدهد ، و روشن است كه منظور از اين علم و حكمت ، وحى و نبوت نيست ، زيرا موسى آن روز با زمان وحى و نبوت فاصله زيادى داشت .
بلكه منظور همان آگاهى و روشنبينى و قدرت بر قضاوت صحيح ، و مانند آن است كه خدا به عنوان پاكدامنى و درستى و نيكوكارى به موسى داد ، و از اين تعبير اجمالا برمىآيد كه موسى در همان كاخ فرعون كه بود رنگ آن محيط را به خود هرگز نگرفت و تا آنجا كه در توان داشت به كمك حق و عدالت مىشتافت هر چند جزئيات آن امروز بر ما روشن نيست .
به هر حال « موسى ع در موقعى كه اهل شهر در غفلت بودند وارد شهر شد » ( * ( وَدَخَلَ الْمَدِينَةَ عَلى حِينِ غَفْلَةٍ مِنْ أَهْلِها ) * ) .
اين شهر كدام شهر بوده ؟ روشن نيست ، اما به احتمال قوى پايتخت مصر بوده است و به گفته بعضى از مفسران موسى بر اثر مخالفتهايى كه با فرعون و دستگاه
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي ) — صفحة 40
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٤٠