به گفته « فخر رازى » در ذيل آيه مورد بحث ، شناسايى انسان نسبت به انسان يا بايد از طريق « چشم » حاصل شود يا به وسيله « گوش » ، خداوند براى تشخيص چشم رنگها و صورتها و شكلها را مختلف آفريده ، و براى تشخيص گوش اختلاف آوازها و آهنگهاى صدا را ايجاد كرده است ، بطورى كه در تمام جهان نمىتوان دو انسان را پيدا كرد كه از نظر چهره و آهنگ صدا از تمام جهات يكسان باشند يعنى صورت انسان كه عضو كوچكى است و آهنگ صداى انسان كه موضوع ساده اى است به قدرت پروردگار به ميلياردها شكل مختلف در مىآيد و اين از آيات عظمت او است .
البته اين احتمال نيز وجود دارد - و بعضى از مفسران بزرگ به آن اشاره كردهاند - كه اختلاف السنه به معنى اختلاف زبانها از قبيل عربى و فارسى و مانند آن باشد ، و اختلاف رنگها اشاره به اختلاف نژادها كه هر نژادى رنگى دارد .
ولى مىتوان معنى وسيعى از كلمه « اختلاف » استفاده كرد كه شامل اين تفسير و تفسير ما قبل آن هر دو شود ، و به هر معنى اين تنوع خلقت شاهد عظمت و قدرت او است .
« فريد وجدى » در « دائرة المعارف » خود از قول « نيوتن » دانشمند معروف غربى چنين نقل مىكند كه مىگويد : « در باره آفريدگار جهان و خداوند هرگز شك نكنيد ، زيرا معقول نيست ضرورت و علت و معلول فاقد شعور به تنهايى رهبر وجود باشد ، چون ضرورت كور و يكسان در هر مكان و هر زمان متصور نيست كه اينهمه كائنات متنوع و موجودات رنگارنگ از او صادر گردد ، و ممكن نيست كه وجود با نظام و ترتيب اجزائش و تناسبهاى لازم و هماهنگ با تغييرات زمان و مكان ظاهر گردد ، بلكه همه اين امور حتما بايد از مبدئى سرچشمه گرفته باشد
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي ) — صفحة 395
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٣٩٥