3 - تطبيق تاريخى
براى اينكه بدانيم شكست روميان از ايرانيان و سپس پيروزى آنها در چه مقطع تاريخى واقع شده است كافى است بدانيم كه در تواريخ امروز ، در دوران خسروپرويز ، به يك دوران جنگ طولانى ميان ايرانيان و روميان برخورد مىكنيم كه بيست و چهار سال دوام يافت ، و از 604 ميلادى تا 628 به طول انجاميد .
در حدود سنه 616 ميلادى دو سردار معروف ايرانى بنام « شهربراز » و « شاهين » به قلمرو روم شرقى حمله كردند ، آنها را شكست سختى دادند ، و منطقه شامات و مصر و آسياى صغير را مورد تاخت و تاز قرار دادند ، دولت روم شرقى كه گرفتار شكست سختى شده بود تا آستانه انقراض پيش رفت و دولت ايران تمام متصرفات آسيايى او را با مصر تسخير كرد .
و اين در حدود سال هفتم بعثت پيامبر ص بود .
ولى پادشاه روم « هرقل » از سال 622 ميلادى تهاجم خود را به ايران شروع كرد و شكستهاى پى در پى به سپاه خسروپرويز وارد ساخت ، و تا سال 628 ميلادى اين جنگهايى كه به نفع روميان بود ادامه يافت ، « خسروپرويز » شكست سختى خورد و مردم ايران او را از سلطنت خلع كرده و پسرش « شيرويه » را بجاى او نشاندند .
با توجه به اينكه ميلاد پيامبر ص در سال 571 و بعثت پيامبر ص در سال 610 ميلادى واقع شد شكست روميان منطبق بر سال هفتم بعثت و پايان پيروزى روميان و شكست خسروپرويز بر سال پنجم تا ششم هجرت منطبق مىشود ، و مىدانيم در سال پنجم فتح خندق اتفاق افتاد و در سال ششم صلح حديبيه اتفاق افتاد ، البته انتقال اخبار جنگ ايران و روم به منطقه حجاز و مكه نيز معمولا مقدارى از زمان را اشغال مىكرده است و به اين ترتيب تطبيق تاريخى اين خبر قرآنى روشن مىشود ( دقت كنيد ) .