كامل درك نمىكند مگر اينكه « مراء » را ترك گويد ، هر چند حق با او باشد » ( 1 ) .
در حديث ديگرى مىخوانيم كه پيامبر خدا « سليمان » به فرزندش گفت :
يا بنى اياك و المراء ، فانه ليست فيه منفعة ، و هو يهيج بين الاخوان العداوة :
« پسرم ! از جدال بپرهيز ، زيرا نه تنها سودى در آن نيست ، بلكه آتش دشمنى را ميان برادران شعله ور مىسازد » ( 2 ) .
و نيز از پيامبر اسلام ص نقل شده است كه فرمود :
ما ضل قوم بعد ان هداهم الا اوتوا الجدال :
« هيچ گروهى پس از هدايت گمراه نشدند مگر اينكه از راه جدال و بحثهاى پرخاشگرانه و برترىجويانه ، كه حقيقت در آن دنبال نمىشود وارد شدند » ( 3 ) .
3 - « كافران » و « ظالمان »
در آيات فوق يك بار با اين جمله برخورد مىكنيم كه « آيات ما را جز كافران از روى عناد انكار نمىكنند » و بار ديگر با همين جمله با اين تفاوت ، كه عنوان ظالمان به جاى كافران نشسته و مىگويد : « آيات ما را جز ظالمان انكار نمىكنند » .
مقايسه اين دو با هم نشان مىدهد كه مساله از قبيل تكرار نيست ، بلكه بيان دو مطلب مختلف است ، يكى به جنبههاى عقيدتى اشاره مىكند و ديگرى به جنبههاى عملى .
نخست مىگويد : « آنها كه با پيشداوريهاى نادرست خود و يا تقليدهاى كوركورانه از نياكان ، كفر و شرك را برگزيدهاند ، هر آيت و نشانه اى را از خدا
هامش
( 1 ) سفينة البحار ماده مرأ .
( 2 و 3 ) احياء العلوم .