زود گذر كردند ، اما نماز به حكم اينكه در فواصل مختلف ، و در هر شبانه روز پنج بار انجام مىشود ، مرتبا به انسان اخطار مىكند ، هشدار مىدهد ، هدف آفرينش او را خاطر نشان مىسازد ، موقعيت او را در جهان به او گوشزد مىكند و اين نعمت بزرگى است كه انسان وسيله اى در اختيار داشته باشد كه در هر شبانه روز چند مرتبه قويا به او بيدار باش گويد .
5 - نماز خود بينى و كبر را در هم مىشكند ، چرا كه انسان در هر شبانه روز هفده ركعت و در هر ركعت دو بار پيشانى بر خاك در برابر خدا مىگذارد ، خود را ذره كوچكى در برابر عظمت او مىبيند ، بلكه صفرى در برابر بىنهايت .
پردههاى غرور و خود خواهى را كنار مىزند ، تكبر و برترى جويى را در هم مىكوبد .
به همين دليل على ع در آن حديث معروفى كه فلسفههاى عبادات اسلامى در آن منعكس شده است بعد از ايمان ، نخستين عبادت را كه نماز است با همين هدف تبيين مىكند مىفرمايد :
فرض اللَّه الايمان تطهيرا من الشرك و الصلاة تنزيها عن الكبر . . . :
« خداوند ايمان را براى پاكسازى انسانها از شرك واجب كرده است و نماز را براى پاكسازى از كبر » ( 1 ) .
6 - نماز وسيله پرورش ، فضائل اخلاق و تكامل معنوى انسان است ، چرا كه انسان را از جهان محدود ماده و چهار ديوار عالم طبيعت بيرون مىبرد ، به ملكوت آسمانها دعوت مىكند ، و با فرشتگان همصدا و همراز مىسازد ، خود را بدون نياز به هيچ واسطه در برابر خدا مىبيند و با او به گفتگو برمىخيزد .
تكرار اين عمل در شبانه روز آن هم با تكيه روى صفات خدا ، رحمانيت و رحيميت و عظمت او مخصوصا با كمك گرفتن از سورههاى مختلف قرآن بعد از حمد كه بهترين دعوت كننده به سوى نيكيها و پاكيها است اثر قابل ملاحظه اى
هامش
( 1 ) نهج البلاغه كلمات قصار 252 .