را به نور تلاوتش روشن كن .
بعد از بيان اين دستور كه در حقيقت جنبه آموزش دارد ، به دستور دوم مىپردازد كه شاخه اصلى پرورش است ، مىگويد : « و نماز را بر پا دار » ( * ( وَأَقِمِ الصَّلاةَ ) * ) .
سپس به فلسفه بزرگ نماز پرداخته مىگويد : « زيرا نماز انسان را از زشتيها و منكرات باز مىدارد » ( * ( إِنَّ الصَّلاةَ تَنْهى عَنِ الْفَحْشاءِ وَالْمُنْكَرِ ) * ) ( 1 ) .
طبيعت نماز از آنجا كه انسان را به ياد نيرومندترين عامل بازدارنده يعنى اعتقاد به مبدء و معاد مىاندازد داراى اثر بازدارندگى از فحشاء و منكر است .
انسانى كه به نماز مىايستد ، تكبير مىگويد ، خدا را از همه چيز برتر و بالاتر مىشمرد ، به ياد نعمتهاى او مىافتد ، حمد و سپاس او مىگويد ، او را به رحمانيت و رحيميت مىستايد ، به ياد روز جزاى او مىافتد ، اعتراف به بندگى او مىكند ، از او يارى مىجويد صراط مستقيم از او مىطلبد ، و از راه كسانى كه غضب بر آنها شده و گمراهان به خدا پناه مىبرد ( مضمون سوره حمد ) .
بدون شك در قلب و روح چنين انسانى جنبشى به سوى حق و حركتى به سوى پاكى و جهشى به سوى تقوا پيدا مىشود .
براى خدا « ركوع » مىكند ، و در پيشگاه او پيشانى بر خاك مىنهد ، غرق در عظمت او مىشود و خودخواهىها و خود برتربينىها را فراموش مىكند .
شهادت به يگانگى او مىدهد گواهى به رسالت پيامبر ص مىدهد .
بر پيامبرش درود مىفرستد و دست به درگاه خداى بر مىدارد كه در زمره
هامش
( 1 ) فرق ميان « فحشاء » و « منكر » در جلد 11 صفحه 370 ذيل آيه 90 سوره نحل آمده است كه در يك عبارت كوتاه مىتوان گفت : « فحشاء » اشاره به گناهان بزرگ پنهانى ، و « منكر » گناهان بزرگ آشكار است ، و يا فحشاء گناهانى است كه بر اثر غلبه قواى شهويه ، و منكر بر اثر غلبه قوه غضبيه صورت مىگيرد .