ظَلَمُوا الصَّيْحَةُ فَأَصْبَحُوا فِي دِيارِهِمْ جاثِمِينَ .
« و بعضى ديگر از آنها را در زمين فرو برديم » ( * ( وَمِنْهُمْ مَنْ خَسَفْنا بِه الأَرْضَ ) * ) .
اين مجازاتى بود كه در مورد قارون ، ثروتمند مغرور مستكبر بنى اسرائيل تحقق يافت كه در آيه 81 سوره قصص به آن اشاره شده است .
« و بالآخره بعضى ديگر را غرق كرديم » ( * ( وَمِنْهُمْ مَنْ أَغْرَقْنا ) * ) .
مىدانيم اين اشاره به فرعون و هامان و اتباع آنها است ، كه در سورههاى مختلف قرآن از آن بحث شده است .
به هر حال با توجه به اين بيان ، مجازاتهاى چهارگانه فوق به ترتيب براى گروههاى چهارگانه اى است كه در دو آيه قبل ، اشاره به انحراف و گمراهى و گناه آنها شده ، بى آنكه مجازات آنها ذكر شود .
اما اينكه بعضى از مفسران احتمال دادهاند كه اين مجازاتها شامل اقوام ديگرى نيز بشود ( از جمله غرق براى قوم نوح و باران سنگ براى قوم لوط ) بسيار بعيد به نظر مىرسد ، زيرا مجازات آنها در همانجا كه قرآن شرح حالشان را داده بيان گرديد ، و نيازى به تكرار نبود ، آنچه در اين سلسله آيات بيان نشده بود ، مجازات گروههاى چهارگانه اى بود كه در دو آيه اخير آمده است .
در پايان آيه براى تاكيد اين واقعيت كه اينها همه گرفتار عكس العمل كارهاى خويش شدند و محصولى را درو مىكردند كه بذر آن را خودشان پاشيده بودند ، مىفرمايد : « خداوند هرگز به آنها ظلم و ستم نكرد ، آنها بودند كه بر - خويشتن ستم كردند » ( * ( وَما كانَ اللَّه لِيَظْلِمَهُمْ وَلكِنْ كانُوا أَنْفُسَهُمْ يَظْلِمُونَ ) * ) .
آرى مجازاتهاى اين جهان و جهان ديگر بازتاب و تجسمى است از اعمال انسانها ، در آنجا كه تمام راههاى اصلاح و بازگشت را به روى خود ببندند .
خدا عادلتر از آنست كه كوچكترين ظلم و ستمى درباره انسانى روا دارد .
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي ) — صفحة 274
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٢٧٤