مىافتد ، و اگر مىفرمايد : آنها پيشى نگرفتند مفهومش اين است آنها نتوانستند از قلمرو قدرت خدا با امكاناتى كه در اختيار داشتند بگريزند ، و از عذاب الهى رهايى يابند ، بلكه در همان لحظه اى كه خداوند اراده كرد آنها را به ديار عدم با ذلت و زبونى فرستاد .
چنان كه در آيه بعد مىفرمايد : « ما هر يك از آنها را به گناهش گرفتيم » ( * ( فَكُلًّا أَخَذْنا بِذَنْبِه ) * ) .
و از آنجا كه در حقيقت چهار گروه در دو آيه قبل ذكر شده بود كه مجازاتشان بيان نگرديده ( « قوم عاد و قوم ثمود » « * ( قارُونَ » وَ « فِرْعَوْنَ وَهامانَ ) * » ) در دنباله آيه مجازاتهاى آنها را به ترتيب بيان كرده و مىگويد :
« بر بعضى از آنها طوفانى شديد و كوبنده توأم با سنگريزه فرستاديم » ( * ( فَمِنْهُمْ مَنْ أَرْسَلْنا عَلَيْه حاصِباً ) * ) .
« حاصب » به معنى طوفانى است كه در آن سنگريزهها به حركت در آيند ( « حصباء » به معنى سنگريزه است ) .
منظور از اين گروه ، قوم عاد است كه بر طبق سوره « ذاريات » و « حاقه » و « قمر » ، طوفان شديد و بسيار كوبنده اى در مدت هفت شب و هشت روز بر آنها مسلط گرديد ، خانه هاشان را درهم كوبيد ، و جسدهاشان را همچون برگهاى پائيزى به اطراف پراكنده ساخت ( سوره حاقه آيات 5 تا 7 ) .
« بعضى ديگر را صيحه آسمانى فرو گرفت » ( * ( وَمِنْهُمْ مَنْ أَخَذَتْه الصَّيْحَةُ ) * ) .
گفتهايم : صيحه آسمانى نتيجه صاعقهها است كه با زمين لرزه در مركز وقوعش همراه است ، و اين عذابى بود كه براى قوم ثمود ، و بعضى اقوام ديگر نازل گرديد ، چنان كه در سوره هود آيه 67 در باره قوم ثمود مىگويد : وَأَخَذَ الَّذِينَ
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي ) — صفحة 273
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٢٧٣