و نافرمانى خدا بود بيان مىكند ، و تعبير به فعل مضارع « يفسقون » دليل بر استمرار و ادامه كارهاى زشتشان است .
اين تعبير بيانگر اين واقعيت است كه اگر از ادامه گناه ، خوددارى مىكردند و به راه حق و تقوا و پاكى باز مىگشتند گرفتار چنين عذابى نمىشدند و گذشته آنان بخشوده مىشد .
در اينجا چگونگى عذاب دردناك آنها توضيح داده نشده ، همين اندازه مىفرمايد : « ما از آن آباديها ( از ويرانههاى درهم ريخته و شهرهاى بلا ديده و نابود شده ) آنها درس عبرت و نشانه روشنى براى كسانى كه انديشه مىكنند باقى گذارديم » ( * ( وَلَقَدْ تَرَكْنا مِنْها آيَةً بَيِّنَةً لِقَوْمٍ يَعْقِلُونَ ) * ) .
ولى در همان سوره هود آيه 82 و همچنين سوره اعراف 84 ، شرح عذاب آنها داده شده است ، كه نخست زلزله شديدى شهرهاى آنها را به كلى زير و رو كرد ، و سپس بارانى از سنگهاى آسمانى بر آنها فرو ريخت ، به گونه اى كه بدنها و ويرانههاى خانهها و قصرهاشان زير آن مدفون گشت .
تعبير به « آية بينة » ( نشانه روشنى ) اشاره به آثار باقيمانده شهر « سدوم » است كه طبق آيات قرآن در مسير راه كاروانهاى مردم حجاز قرار داشت ، و تا زمان ظهور پيامبر اسلام ص نيز باقى بود ، چنان كه در آيه 76 سوره حجر مىخوانيم : وَإِنَّها لَبِسَبِيلٍ مُقِيمٍ : « آثار آن بر سر راه كاروانيان برقرار است » و در آيه 137 و 138 صافات چنين آمده : وَإِنَّكُمْ لَتَمُرُّونَ عَلَيْهِمْ مُصْبِحِينَ وَبِاللَّيْلِ أَ فَلا تَعْقِلُونَ : « شما صبح و شام از كنار آنها مىگذريد آيا انديشه نمىكنيد » ؟ !
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي ) — صفحة 266
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٢٦٦