نكته : نيكى به پدر و مادر
اين نخستين بار نيست كه قرآن به اين مساله مهم انسانى اشاره مىكند ، قبلا در سوره اسراء آيه 23 اشاره شده و بعدا در سوره لقمان آيه 14 و 15 و احقاف آيه 15 نيز به اين موضوع مهم اشاره خواهد كرد .
در حقيقت اسلام برترين احترام را براى اين دو تن قائل است ، كه حتى در صورت مشرك بودن ، و دعوت به شرك كردن كه منفورترين كارها در نظر اسلام است باز حفظ احترام آنها را - در عين عدم پذيرش دعوت آنها به شرك - واجب مىشمرد .
اين در واقع يكى از آزمايشهاى بزرگ الهى است كه در آغاز اين سوره به آن اشاره شده است ، چرا كه گاهى آنها به سالهايى از عمر مىرسند كه نگهدارى و تحملشان مشكل مىشود ، اينجا است كه بايد فرزندان ، امتحان خود را در زمينه حقشناسى و اطاعت فرمان خدا بدهند ، و از پدران و مادران به بهترين وجه نگاهدارى كنند .
در حديثى از پيامبر ص مىخوانيم : شخصى خدمتش آمد و عرض كرد :
من به چه كسى نيكى كنم ؟ فرمود : به مادرت ، دوباره سؤال كرد : بعد از او به چه كسى ؟ فرمود : به مادرت ، بار سوم سؤال كرد : بعد از او به چه كسى ؟
باز فرمود : به مادرت ! و در چهارمين بار توصيه پدر و سپس ساير بستگان را به ترتيب نزديكى آنها با انسان فرمود ( 1 ) .
در حديث ديگرى كه در بسيارى از كتب آمده است پيامبر ص فرمود :
الجنة تحت اقدام الامهات :
« بهشت زير پاى مادران است » ( و تنها از طريق خضوع و همچون خاك راه بودن در برابر آنها مىتوان به بهشت برين راه يافت ) ( 2 ) .
هامش
( 1 و 2 ) مجمع البيان ذيل آيات مورد بحث .