آرى اين وعده الهى تخلف ناپذير است ، و راهى است كه به هر حال بايد پيموده شود .
و از اين گذشته خداوند سخنان شما را مىشنود و از اعمال و نيات شما آگاه است كه « او شنوا و دانا است » ( * ( وَهُوَ السَّمِيعُ الْعَلِيمُ ) * ) .
در اينكه منظور از « لقاء اللَّه » ( ملاقات پروردگار ) چيست ؟ بعضى آن را به معنى ملاقات فرشتگان پروردگار ، و بعضى به معنى ملاقات حساب و جزاء ، و بعضى به ملاقات حكم و فرمان حق تفسير كردهاند ، و بعضى آن را كنايه از قيامت و رستاخيز دانستهاند ، در حالى كه دليلى ندارد كه آيه را به اين معانى مجازى تفسير كنيم .
بايد گفت : لقاى پروردگار در قيامت ، نه يك ملاقات حسى است كه يك لقاى روحانى و يك نوع شهود باطنى است ، چرا كه در آنجا پردههاى ضخيم عالم ماده از مقابل چشم جان انسان كنار مىرود ، و حالت شهود به انسان دست مىدهد .
به گفته « علامه طباطبائى » در الميزان ، منظور از لقاء اللَّه آنست كه بندگان در موقفى قرار مىگيرند كه حجابى ميان آنها و پروردگارشان نيست ، زيرا طبيعت روز قيامت ظهور حقايق است چنان كه قرآن مىگويد : وَيَعْلَمُونَ أَنَّ اللَّه هُوَ الْحَقُّ الْمُبِينُ : « آن روز خواهند دانست كه خدا حق آشكار است » ( سوره نور آيه 25 ) ( 1 ) .
آيه بعد در حقيقت تعليلى است براى آنچه در آيه قبل گذشت ، مىگويد :
اينكه دستور داده شده مؤمنان به لقاء اللَّه آنچه در توان دارند فروگذار نكنند
هامش
( 1 ) در زمينه تفسير « لقاء اللَّه » در جلد اول ذيل آيه 46 سوره بقره نيز بحث ديگرى داريم .