و از همه اينها گذشته من زحمت كشيدهام ، رنج بردهام ، خون جگر خوردهام تا اين ثروت را اندوختهام ، ديگران هم اگر لياقت و توانايى دارند چرا زحمت نمىكشند ؟ من مزاحم آنها نيستيم ! و اگر ندارند چه بهتر كه گرسنه بمانند و بميرند ( 1 ) .
اينها منطقهاى پوسيده و رسوايى است كه غالبا ثروتمندان بىايمان در مقابل كسانى كه آنها را نصيحت مىكنند اظهار مىدارند .
اين نكته نيز قابل توجه است كه قرآن اين معنى را سربسته گذاشته كه قارون به كدام علمش در تحصيل اين ثروت تكيه مىكند ؟ .
آيا به علم كيمياء ، آن چنان كه بعضى از مفسران گفتهاند ؟
يا به علم تجارت و كشاورزى و فنون صنعت ؟
و يا به علم مديريت خاصش كه توانسته بود از طريق آن اين ثروت عظيم را به چنگ آورد ؟ يا همه اينها ؟
بعيد نيست كه مفهوم آيه معنى وسيعى داشته باشد و همه را شامل شود .
( البته صرف نظر از اينكه علم كيمياء - علمى است كه بوسيله آن مىتوان از مس و مانند آن طلا بسازند - افسانه است يا واقعيت ) .
در اينجا قرآن پاسخ كوبنده اى به قارون - و قارونها - مىدهد كه « آيا او نمىدانست خداوند اقوامى را قبل از او هلاك كرد كه از او نيرومندتر و آگاهتر و ثروتمندتر بودند » ؟ ! ( * ( أَ وَلَمْ يَعْلَمْ أَنَّ اللَّه قَدْ أَهْلَكَ مِنْ قَبْلِه مِنَ الْقُرُونِ مَنْ هُوَ أَشَدُّ مِنْه قُوَّةً وَأَكْثَرُ جَمْعاً ) * ) .
تو مىگويى آنچه دارى از طريق علم و دانشت دارى ، اما فراموش كردى كه از تو عالمتر و نيرومندتر و ثروتمندتر فراوان بودند ، آيا توانستند از چنگال
هامش
( 1 ) جمله « * ( أُوتِيتُه عَلى عِلْمٍ عِنْدِي ) * » را به هر يك از معانى سه گانه فوق يا به همه آنها مىتوان تفسير كرد .