روشنايى روز ممكن نيست ، و از سوى ديگر نياز به استراحت و آرامش كه بدون تاريكى شب كامل نمىشود .
امروز از نظر علمى ثابت شده است كه در برابر نور تمام دستگاههاى بدن انسان فعال و سرزنده مىشوند : گردش خون ، دستگاه تنفس ، حركت قلب ، و ساير دستگاهها ، و اگر نور بيش از اندازه بتابد ، سلولها خسته مىشوند و نشاط جاى خود را به فرسودگى مىدهد . و بر عكس ، دستگاههاى بدن در تاريكى شب در آرامش و آسايش عميقى فرو مىروند و در سايه آن تجديد قوا و نشاط مىكنند ( ما شرح اين معنا را در جلد 8 صفحه 343 و جلد 12 صفحه 41 بيان كردهايم ) .
جالب توجه اينكه هنگامى كه سخن از شب جاويدان مىگويد ، در پايان آيه مىفرمايد : « آيا نمىشنويد » ؟ و هنگامى كه سخن از روز سرمدى به ميان مىآورد مىفرمايد آيا نمىبينيد ؟ اين تفاوت تعبير ممكن است به خاطر اين باشد كه حس متناسب شب گوش است و شنوايى ، و حس متناسب روز ، چشم است و بينايى تا اين حد قرآن مجيد در تعبيرات خود دقت به خرج داده است .
اين نيز شايان توجه است كه در پايان اين سخن مساله « شكر » را مطرح مىكند ، شكر در برابر نظام حساب شده نور و ظلمت ، شكرى كه خواه و ناخواه انسان را به شناخت منعم و معرفت او ، وا مىدارد ، و شكرى كه انگيزه ايمان در مباحث اعتقادى است .
بار ديگر پس از ذكر گوشه اى از دلائل توحيد و ابطال شرك به سراغ همان سؤالى مىرود كه در آيات گذشته نيز مطرح شده بود ، مىفرمايد : « روزى را به خاطر بياوريد كه خداوند آنها را ندا مىدهد و مىگويد كجايند شريكانى كه براى من مىپنداشتيد » ؟ ! ( * ( وَيَوْمَ يُنادِيهِمْ فَيَقُولُ أَيْنَ شُرَكائِيَ الَّذِينَ كُنْتُمْ تَزْعُمُونَ ) * ) .
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي ) — صفحة 148
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص١٤٨