همه زائل مىگردد و او وارث همگان خواهد بود .
آيه بعد در حقيقت جواب سؤال مقدرى است و آن اينكه : اگر چنين است كه خداوند طغيانگران را نابود مىكند ، پس چرا مشركان مكه و حجاز را كه طغيانگرى را به حد اعلا رسانيده بودند و جهل و جنايتى نبود كه مرتكب نشوند با عذابش نابود نكرد .
قرآن مىگويد : « پروردگار تو هرگز شهرها و آباديها را هلاك نمىكرد تا اينكه در كانون و مركز آنها پيامبرى بفرستد كه آيات ما را بر آنان بخواند » ( * ( وَما كانَ رَبُّكَ مُهْلِكَ الْقُرى حَتَّى يَبْعَثَ فِي أُمِّها رَسُولًا يَتْلُوا عَلَيْهِمْ آياتِنا ) * ) .
آرى تا اتمام حجت نكنيم و پيامبران را با دستورات صريح نفرستيم مجازات نخواهيم كرد .
تازه بعد از اتمام حجت مراقب اعمال آنها هستيم ، اگر ظلم و ستمى از آنها سر زد و مستوجب عذاب شدند مجازاتشان مىكنيم « و ما هرگز شهرهايى را هلاك نمىكرديم مگر آنكه اهلش ظالم و ستمگر باشند » ( * ( وَما كانَ رَبُّكَ مُهْلِكَ الْقُرى ) * . . . * ( إِلَّا وَأَهْلُها ظالِمُونَ ) * ) .
تعبير « ما كان ربك » يا « ما كنا » دليل بر اين است كه اين سنت هميشگى و جاودانگى خدا بوده و هست كه بدون اتمام حجت كافى كيفر نمىدهد .
جمله « * ( حَتَّى يَبْعَثَ فِي أُمِّها رَسُولًا ) * » ( تا در مركز اين شهرها پيامبرى مبعوث كند ) اشاره به اين است كه لزومى ندارد در هر شهر و روستا پيامبرى مبعوث شود ، همين اندازه كه در يك كانون بزرگ كه مركز پخش اخبار و محل انديشمندان و متفكران يك قوم است پيامبرى مبعوث گردد كافى است ، زيرا مردم تمام آن منطقه بر اثر نيازهاى زندگى مرتبا به آنجا رفت و آمد دارند و هر خبرى در آنجا باشد به سرعت در تمام منطقه و نقاط دور و نزديك پخش مىگردد ، همانگونه
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي ) — صفحة 129
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص١٢٩