* ( أَنْ تُصِيبَهُمْ مُصِيبَةٌ بِما قَدَّمَتْ أَيْدِيهِمْ فَيَقُولُوا رَبَّنا لَوْ لا أَرْسَلْتَ إِلَيْنا رَسُولًا فَنَتَّبِعَ آياتِكَ وَنَكُونَ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ ) * ) ( 1 ) .
در حقيقت آيه اشاره به اين نكته است كه راه حق روشن است ، و هر عقلى حاكم به بطلان شرك و بتپرستى است ، و زشتى بسيارى از اعمال آنها همچون مظالم و ستمها از مستقلات حكم عقل مىباشد و حتى بدون فرستادن پيامبران در اين زمينه مىتوان آنها را مجازات كرد ، ولى خداوند حتى در اين قسمت كه حكم عقل در آن واضح و روشن است براى اتمام حجت و نفى هر گونه عذر پيامبران را با كتابهاى آسمانى و معجزات مىفرستد تا كسى نگويد بدبختى ما به خاطر نبودن راهنما بود ، اگر رهبر الهى داشتيم اهل هدايت و نجات بوديم .
به هر حال اين آيه از آياتى است كه دلالت بر لزوم لطف از طريق ارسال پيامبران دارد ، و نشان مىدهد كه سنت خداوند بر اين است كه قبل از ارسال پيامبر هيچ امتى را به خاطر گناهانشان مجازات نكند ، همانگونه كه در سوره نساء آيه 165 نيز مىخوانيم : رُسُلًا مُبَشِّرِينَ وَمُنْذِرِينَ لِئَلَّا يَكُونَ لِلنَّاسِ عَلَى اللَّه حُجَّةٌ بَعْدَ الرُّسُلِ وَكانَ اللَّه عَزِيزاً حَكِيماً : « ما پيامبرانى فرستاديم كه بشارت دهنده و بيم دهنده بودند تا براى مردم بعد از اين پيامبران حجتى باقى نماند و خداوند توانا و حكيم است » .
سپس به بهانه جوئيهاى آنها اشاره مىكند كه آنها بعد از ارسال رسل نيز
هامش
( 1 ) بسيارى از مفسران تصريح كردهاند كه جواب لولاى اول محذوف است و جزاى آن « لما ارسلنا رسولا » - يا - « لما وجب ارسال الرسل » بوده است ، البته تعبير دوم صحيحتر و واقعبينانه تر است و به هر حال اين سخن مربوط به احكامى است كه عقل مستقلا آن را درك مىكند ، و گرنه فرستادن پيامبران به دلائل ديگرى نيز لازم است ، هر چند يكى از فوائد آمدن پيامبران نيز تاكيد « احكام عقليه » همچون بطلان شرك و قبح ظلم و فساد است ( دقت كنيد ) .