و وسيله اى در دست تو است كه دشمنان را با آن علامت مىنهى » ( 1 ) .
طبق اين روايات ، آيه فوق مربوط به « رجعت » است و با آيه اى كه بعدا درباره رجعت مىآيد هماهنگ مىباشد .
مرحوم ابو الفتوح رازى در تفسير خود ذيل آيه فوق مىنويسد : بر طبق اخبارى كه از طريق اصحاب ما نقل شده ، « دابة الارض » كنايه از حضرت مهدى صاحب الزمان ع است ( 2 ) .
با در نظر گرفتن اين حديث و احاديث فوق ، مىتوان از « دابة الارض » مفهوم كلىترى را استفاده كرد كه بر هر يك از پيشوايان بزرگ كه در آخر زمان قيام و حركت فوق العاده مىكنند و حق و باطل و مؤمن و كافر را از هم مشخص مىسازند منطبق مىشود .
اين تعبير كه در روايات وارد شده كه عصاى موسى و انگشتر سليمان كه رمز قدرت و پيروزى و حكومت است با او است قرينه اى است بر اينكه دابة الارض يك انسان بسيار فعال است نه يك حيوان .
و نيز اينكه در روايات وارد شده كه مؤمن و كافر را نشانه گذارى مىكند و صفوفشان را مشخص مىسازد با انسان سازگار است .
سخن گفتن با مردم كه در متن آيه قرآن به عنوان توصيف او آمده نيز مناسب همين معنى است .
در يك جمع بندى به اينجا مىرسيم كه از يك سو واژه « دابه » بيشتر در غير انسانها به كار مىرود ( هر چند در قرآن كرارا در مفهوم اعم و يا در مورد انسانها استعمال شده ) از سوى ديگر قرائن متعدد در خود آيه وجود دارد ، و روايات فراوانى در تفسير آيه وارد شده است كه نشان مىدهد منظور از « دابة الارض »
هامش
( 1 ) بحار الانوار ج 53 صفحه 52 .
( 2 ) تفسير ابو الفتوح جلد 8 صفحه 423 .