همين اندازه مىگويد : موجود متحرك و جنبنده اى است كه خدا او را از زمين در آستانه رستاخيز ، ظاهر مىسازد ، او با مردم سخن مىگويد ، و سخنش اين است كه مردم به آيات خدا ايمان نمىآورند .
به تعبير ديگر كار او اين است صفوف را از هم جدا مىكند و منكران و منافقان را از مؤمنان مشخص مىسازد ، اين است برنامه او .
بديهى است منكران با ديدن اين صحنه به خود مىآيند و از گذشته تاريك خويش پشيمان مىشوند ولى چه سود كه راه بازگشت بسته است .
درباره جزئيات « دابة الارض » و صفات و مشخصات دقيقش در روايات اسلامى ، در كتب تفسير و حديث شيعه و اهل سنت ، مطالب بسيارى وارد شده است كه ما در ذيل همين آيات در بحث نكات به خواست خدا به آن اشاره خواهيم كرد .
سپس به يكى ديگر از نشانههاى رستاخيز اشاره كرده مىگويد : « بخاطر بياور روزى را كه ما از هر امتى گروهى را از كسانى كه آيات ما را تكذيب مىكردند محشور مىكنيم ، و آنها را نگه مىداريم تا به يكديگر ملحق شوند » ( * ( وَيَوْمَ نَحْشُرُ مِنْ كُلِّ أُمَّةٍ فَوْجاً مِمَّنْ يُكَذِّبُ بِآياتِنا فَهُمْ يُوزَعُونَ ) * ) .
« حشر » به معنى كوچ دادن و خارج كردن گروهى از مقرشان و حركت دادن آنها به سوى ميدان جنگ يا غير آن است .
« فوج » چنان كه راغب در مفردات مىگويد ، به معنى گروهى است كه به سرعت حركت مىكنند .
« يوزعون » به معنى نگهداشتن جمعيت است بطورى كه گروهى به گروه ديگر ملحق شوند ، و اين تعبير معمولا در مورد جمعيتهاى زياد گفته مىشود ، همانگونه كه نظير آن را در مورد لشكريان سليمان در اين سوره خوانديم .
بنا بر اين از مجموع آيه چنين استفاده مىشود كه روزى فرا خواهد رسيد
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي ) — صفحة 548
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٥٤٨