نكتهها :
1 - سرانجام كار ملكه سبا
آنچه در قرآن مجيد پيرامون ملكه سبأ آمده همان مقدار است كه در بالا خوانديم ، سرانجام ايمان آورد و به خيل صالحان پيوست ، اما اينكه بعد از ايمان به كشور خود بازگشت و به حكومت خود از طرف سليمان ادامه داد ؟ يا نزد سليمان ماند و با او ازدواج كرد ؟ يا به توصيه سليمان با يكى از ملوك يمن كه به عنوان « تبع » مشهور بودند پيمان زناشويى بست ؟ در قرآن اشاره اى به اينها نشده است چون در هدف اصلى قرآن كه مسائل تربيتى است دخالتى نداشته ، ولى مفسران و مورخان ، هر كدام راهى برگزيدهاند كه تحقيق در آن ضرورتى ندارد ، هر چند طبق گفته بعضى از مفسران ، مشهور و معروف همان ازدواج او با سليمان است ( 1 ) ولى ياد آورى اين مطلب را لازم مىدانيم كه پيرامون سليمان و لشكر و حكومت او و همچنين خصوصيات ملكه سبا و جزئيات زندگيش افسانهها و اساطير فراوانى گفتهاند كه گاه تشخيص آنها از حقايق تاريخى براى توده مردم مشكل مىشود ، و گاه سايه تاريكى روى اصل اين جريان تاريخى افكنده و اصالت آن را خدشه دار مىكند و اين است نتيجه شوم خرافاتى كه با حقايق آميخته مىشود كه بايد كاملا مراقب آن بود .
2 - يك جمع بندى كلى از سرگذشت سليمان
بخشى از حالات سليمان كه در 30 آيه فوق آمده بيانگر مسائل بسيارى است كه قسمتى از آن را در لابلاى بحثها خوانديم ، و به قسمت ديگرى اشاره گذرايى
هامش
( 1 ) آلوسى در روح المعانى .