آنها قائل هستيم ، در حالى كه در اين نوع مشورت حق تصميمگيرى با رهبر جمعيت است و مشاورين تنها اظهار نظر مىكنند ، و آيه « شاوِرْهُمْ فِي الأَمْرِ فَإِذا عَزَمْتَ فَتَوَكَّلْ عَلَى اللَّه » : « با آنها در كارها مشورت كن و به هنگامى كه تصميم گرفتى بر خدا توكل نما » ( آل عمران - 159 ) نيز اشاره به اين قسم دوم از شورا است در حالى كه آيه 38 شورى « وَأَمْرُهُمْ شُورى بَيْنَهُمْ » كار مؤمنان بايد به صورت مشورت انجام يابد ظاهرا اشاره به قسم اول است ( 1 ) .
5 - مشاوران ملكه سبا به او گفتند : « ما صاحبان قوة و صاحبان باس شديد هستيم ممكن است تفاوت اين دو در اين باشد كه » قوة « اشاره به كميت عظيم لشكر و » * ( بَأْسٍ شَدِيدٍ ) * « اشاره به كيفيت كار آزمودگى و روح شجاعت و شهامت لشكريان باشد ، يعنى ما هم از نظر » كميت « لشكر و هم از نظر » كيفيت « آمادگى كامل براى رزم با دشمن داريم .
6 - نشانه پادشاهان !
از اين آيات به خوبى استفاده مىشود كه سلطنت و حكومت استبدادى همه جا مايه فساد و تباهى ، و ذليل كردن عزيزان يك قوم است ، چرا كه افراد با شخصيت را كنار مىزنند ، و متملقان چاپلوس را به خدمت دعوت مىكنند ، و در همه چيز منفعت و سود خود را مىجويند ، اهل هديه و رشوه و زر و زيورند و طبعا ظالمان زورگو كه دسترسى به اين امور دارند نزد آنها محبوبترند .
شاهان ، فكر و قلبشان در گرو مقام و هدايا و زر و زيورها است ، در حالى كه پيامبران جز به صلاح امتها نمىانديشند .
هامش
( 1 ) براى توضيح بيشتر درباره « مشورت » به جلد 3 تفسير نمونه صفحه 142 تا 149 مراجعه فرمائيد .