ادقوا اقلامكم ، و قاربوا بين سطوركم ، و احذفوا عنى فضولكم و اقصدوا قصد المعانى ، و اياكم و الاكثار ، فان اموال المسلمين لا تحتمل الاضرار :
« نوك قلمها را تيز كنيد ، و سطرها را به هم نزديك سازيد ، و مطالب زائد و اضافى را از نامه هايتان براى من حذف كنيد ، بيشتر به معنى توجه كنيد ، و از پر گويى بپرهيزيد كه اموال مسلمانان توانايى اين هزينه و ضرر را ندارد » ( 1 ) .
تيز كردن نوك قلمها كه سبب مىشود كلمات را كوچكتر بنويسند و نزديك ساختن سطور به يكديگر و حذف تشريفات و اضافات ، نه تنها صرفه جويى در اموال بيت المال يا اموال خصوصى است كه صرفه جويى در وقت نويسنده و خواننده نيز هست و حتى گاه سبب مىشود كه هدف اساسى نامه در لابلاى جمله بنديهاى تشريفاتى از بين برود و نويسنده و خواننده به هدف خود نرسند .
در اين اواخر معمول شده بود كه بر خلاف رويه صدر اسلام ، نامهها را با القاب فراوان و الفاظ زياد و مقدمات و حواشى و اضافات پر مىكردند ، و چه وقتهاى گرانبهايى كه بيهوده از اين راه تلف مىشد و چه سرمايه هايى كه از بين مىرفت .
مخصوصا اين نكته قابل توجه است كه در شرائط آن زمان كه فرستادن يك نامه بوسيله يك پيك مخصوص ، گاه هفتهها طول مىكشيد و هزينهها داشت تا به مقصد برسد ، در عين حال نهايت اختصار به كار مىرفت كه نمونههاى آن را در نامههاى پيامبر اسلام به خسروپرويز و قيصر روم و مانند آن مىتوان ملاحظه كرد .
اصولا نامه انسان دليل بر چگونگى شخصيت او است همانگونه كه پيام آور و رسول انسان چنين است ، چنان كه در نهج البلاغه از على ع مىخوانيم :
رسولك ترجمان عقلك و كتابك ابلغ من ينطق عنك :
« فرستاده تو
هامش
( 1 ) خصال صدوق ( طبق نقل بحار جلد 76 صفحه 49 ) .