مىداند « ( * ( أَلَّا يَسْجُدُوا لِلَّه الَّذِي يُخْرِجُ الْخَبْءَ فِي السَّماواتِ وَالأَرْضِ وَيَعْلَمُ ما تُخْفُونَ وَما تُعْلِنُونَ ) * ) ( 1 ) .
واژه « خبا » ( بر وزن صبر ) به معنى هر چيز پنهانى و پوشيده است و در اينجا اشاره به احاطه علم پروردگار به غيب آسمان و زمين است ، يعنى چرا براى خداوندى سجده نمىكنند كه غيب آسمان و زمين و اسرار نهفته آن را مىداند .
و اينكه بعضى آن را به خصوص باران ( در مورد آسمانها ) و گياه ( در مورد زمين ) تفسير كردهاند ، در حقيقت از قبيل بيان مصداق روشن است .
و همچنين آنها كه به معنى خارج ساختن موجودات از غيب عدم به وجود تفسير كردهاند .
جالب اينكه نخست از علم خدا به اسرار نهفته زمين و آسمان سخن مىگويد و سپس از اسرار نهفته درون قلب انسانها ! اما اينكه چرا هدهد از تمام صفات پروردگار روى مساله عالم بودن او به غيب و شهود در جهان كبير و صغير ، تكيه كرد ، ممكن است به تناسب اين باشد كه سليمان با همه توانايى قدرتش از وجود كشور « سبا » با آن ويژگيهايش بى خبر بود ، او مىگويد بايد دست به دامن لطف خدايى زد كه چيزى از او پنهان نيست .
و يا به تناسب اينكه - طبق معروف - هدهد داراى حس ويژه اى بود كه از وجود آب در درون زمين با خبر مىشد ، لذا سخن از خداوندى مىگويد كه از
هامش
( 1 ) كلمه « الا » به عقيده جمعى از مفسران در اينجا مركب از « ان » و « لا » است و آن را متعلق به جمله « صدهم » يا « زين لهم » دانسته و « لام » در تقدير گرفتهاند كه مجموعا چنين مىشود : « صدهم عن السبيل لئلا يسجدوا للَّه » ولى ظاهر اين است كه « الا » در اينجا حرف تحضيض است و معنى « هلا » دارد ، و همانگونه كه در بالا گفتيم اين جمله ظاهرا دنباله كلام هدهد است هر چند بعضى آن را جمله استينافيه و از كلام خدا دانستهاند .