گرچه سخن در اين زمينه بسيار است گفتار خود را با دو حديث پايان مىدهيم .
امير مؤمنان على ع فرمود :
ان اللَّه عز و جل يعذب ستة بست : العرب بالعصبية ، و الدهاقنة بالكبر ، و الامراء بالجور ، و الفقهاء بالحسد ، و التجار بالخيانة ، و اهل الرستاق بالجهل :
« خداوند شش گروه را به خاطر شش صفت عذاب مىكند ، عرب را به خاطر تعصبش ، كدخدايان ( و صاحبان زمين و ثروت ) را به خاطر كبرشان ، زمامداران را به خاطر ستمشان ، فقهاء را به خاطر حسدشان تجار را به خاطر خيانتشان ، و روستائيان را به خاطر جهل » ( 1 ) .
پيامبر ص همه روز از شش چيز به خدا پناه مىبرد : از شك و شرك و حميت ( تعصب ) و غضب و ظلم و حسد « كان رسول اللَّه ( ص ) يتعوذ فى كل يوم من ست من الشك و الشرك و الحمية و الغضب و البغى و الحسد » ( 2 ) .
2 - تقاضاى بازگشت به دنيا
از لحظه مرگ ، آه و حسرت افراد مجرم شروع مىشود و آرزوى بازگشت در روح آدمى شعله ور مىگردد ، آه و فريادهاى بىفايده و دعاهاى نامستجاب در اين زمينه سرمىدهند .
در آيات قرآن نمونههاى زيادى از آن به چشم مىخورد كه ساده ترين آن را در آيات مورد بحث خوانديم : * ( هَلْ نَحْنُ مُنْظَرُونَ ) * : « آيا به ما مهلتى داده خواهد شد » ؟ ! در سوره انعام آيه 27 مىخوانيم : يا لَيْتَنا نُرَدُّ وَلا نُكَذِّبَ بِآياتِ رَبِّنا :
« اى كاش ما بازمىگشتيم و آيات پروردگارمان را تكذيب نمىكرديم .
هامش
( 1 ) بحار ج 73 ص 289 .
( 2 ) همان مدرك .