به اين ترتيب تمام سوء استفادهها و ظلم و خلافكارى در معامله و هر گونه تقلب و كوشش و تلاش زيانبار ، چه در كميت و چه در كيفيت همه در دستورهاى فوق داخل است .
و از آنجا كه نابسامانيهاى اقتصادى سرچشمه از هم گسيختگى نظام اجتماعى مىشود ، در پايان اين دستورات به عنوان يك جمع بندى مىگويد ( * ( وَلا تَعْثَوْا فِي الأَرْضِ مُفْسِدِينَ ) * ) : « در زمين فساد نكنيد ، و جامعهها را به تباهى نكشانيد » و به هر گونه استثمار و بهره كشى ظالمانه و تضييع حقوق ديگران پايان دهيد .
اينها نه تنها دستوراتى كارساز براى جامعه ثروتمند و ظالم عصر شعيب بود كه براى هر عصر و زمانى كارساز و كارگشا است و سبب عدالت اقتصادى مىشود .
سپس شعيب در آخرين دستورش در اين بخش از سخن بار ديگر آنها را به تقوى دعوت مىكند ، و مىگويد : « از خدايى بپرهيزيد كه شما و اقوام پيشين را آفريد » ( * ( وَاتَّقُوا الَّذِي خَلَقَكُمْ وَالْجِبِلَّةَ الأَوَّلِينَ ) * ) .
شما تنها قوم و جمعيتى نيستيد كه روى اين زمين گام نهادهايد ، قبل از شما پدرانتان و اقوام ديگر آمدند و رفتند ، گذشته آنها ، و آينده خويش را فراموش نكنيد .
« جبلة » از « جبل » به معنى كوه است ، به جماعت زياد كه در عظمت همچون كوهند گفته شده ، بعضى عدد آن را ده هزار ذكر كردهاند .
و نيز به طبيعت و فطرت انسان « جبلة » اطلاق شده چرا كه غير قابل تغيير است همچون كوه كه نمىتوان آن را جابجا كرده .
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي ) — صفحة 335
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٣٣٥