ضمنا بايد توجه داشت « حرمات » جمع « حرمة » در اصل به معنى چيزى است كه بايد احترام آن حفظ شود و در برابر آن بى حرمتى نگردد .
سپس به تناسب احكام احرام به حلال بودن چهار پايان اشاره كرده مىگويد :
« چهار پايان ( همچون شتر و گاو و گوسفند ) بر شما حلال شده است ، مگر آنچه بر شما خوانده مىشود و دستور منعش صادر خواهد گشت » ( * ( وَأُحِلَّتْ لَكُمُ الأَنْعامُ إِلَّا ما يُتْلى عَلَيْكُمْ ) * ) .
جمله « * ( إِلَّا ما يُتْلى عَلَيْكُمْ ) * » ممكن است اشاره به تحريم صيد بر محرم بوده باشد كه در سوره مائده كه بعدا نازل گرديده ، در آيه 95 به آن اشاره شده است يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لا تَقْتُلُوا الصَّيْدَ وَأَنْتُمْ حُرُمٌ : « اى كسانى كه ايمان آوردهايد در حال احرام كشتار صيد نكنيد » .
و نيز ممكن است اشاره به جمله اى باشد كه در ذيل آيه مورد بحث راجع به تحريم قربانيانى كه براى بتها ذبح مىكردند آمده است ، زيرا مىدانيم حلال بودن حيوان تنها در صورتى است كه به هنگام ذبح آنها نام خدا گفته شود ، نه نام بتها و نه هيچ نام ديگر .
در پايان اين آيه دو دستور ديگر در رابطه با مراسم حج و مبارزه با سنتهاى جاهليت بيان مىكند :
نخست مىگويد : « از پليديها ، از بتها اجتناب كنيد » ( * ( فَاجْتَنِبُوا الرِّجْسَ مِنَ الأَوْثانِ ) * ) .
« اوثان » جمع « وثن » ( بر وزن كفن ) به معنى سنگهايى است كه مورد پرستش اقوام جاهلى قرار مىگرفت ، و در اينجا اوثان توضيح كلمه رجس است كه قبلا ذكر شده ، به اين ترتيب مىگويد : از پليدى اجتناب كنيد ، بعد مىگويد :
پليدى همان بتها هستند .
اين نكته نيز قابل توجه است كه بت پرستان عصر جاهليت خونهاى حيوانات
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي ) — صفحة 90
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٩٠