آسمان و زمين غسل مىدهند « ! ، لذا بعد از آن حنظله به عنوان » غسيل الملائكه « ناميده شد ( 1 ) .
در شان نزول ديگرى مىخوانيم كه آيه در داستان جنگ خندق نازل گرديد ، در آن هنگام كه پيامبر ص با انبوه مسلمانان با سرعت مشغول كندن خندق در اطراف مدينه بودند گروهى از منافقين به ظاهر در صف آنها بودند ولى كمتر كار انجام مىدادند ، و تا چشم مسلمانان را غافل مىديدند بدون اجازه گرفتن از پيامبر ص آهسته به خانههاى خود مىآمدند ، اما هنگامى كه مسلمانان راستين مشكلى پيدا مىكردند نزد پيامبر ص آمده اجازه مىخواستند و به محض اينكه كار خود را انجام مىدادند باز مىگشتند و به حفر خندق ادامه مىدادند ، تا از اين كار خير و مهم عقب نمانند ، آيه فوق گروه اول را مذمت و گروه دوم را ستايش مىكند ( 2 ) .
تفسير : پيامبر را تنها نگذاريد !
در چگونگى ارتباط اين آيات با آيات قبل بعضى از مفسران از جمله مرحوم طبرسى در مجمع البيان و نويسنده تفسير فى ظلال گفتهاند كه چون در آيات گذشته بخشى از نحوه معاشرت افراد با دوستان و خويشاوندان مطرح شده بود ، آيات مورد بحث كيفيت معاشرت مسلمانان را با پيشوايشان پيامبر مطرح نموده و لزوم انضباط را در برابر او تاكيد مىكند ، تا در همه چيز گوش به فرمان پيامبر ص باشند و در كارهاى مهم بدون ضرورت ، و بدون اجازه او از جمعيت جدا نشوند .
اين احتمال نيز وجود دارد كه در چند آيه قبل ، سخن از لزوم اطاعت
هامش
( 1 ) تفسير على بن ابراهيم طبق نقل تفسير نور الثقلين جلد 3 صفحه 628 .
( 2 ) تفسير فى ظلال جلد 6 صفحه 126 ذيل آيات مورد بحث .