( سوره بقره آيه 83 ) .
ذكر اين نكته نيز لازم است كه آيه از كودكانى سخن مىگويد كه به حد تميز رسيدهاند و مسائل جنسى و عورت و غير آن را تشخيص مىدهند ، زيرا دستور اذن گرفتن خود دليل بر اين است كه اين اندازه مىفهمند كه اذن گرفتن يعنى چه ؟ و تعبير به « ثلاث عورات » شاهد ديگرى بر اين معنى است .
اما اينكه اين حكم در مورد بردگان مخصوص به بردگان مرد است يا كنيزان را نيز شامل مىشود روايات مختلفى وارد شده هر چند ظاهر عام است و شامل هر دو گروه مىشود و به همين دليل روايت موافق ظاهر را مىتوان ترجيح داد .
در پايان آيه مىفرمايد : « بر شما و بر آنها گناهى نيست كه بعد از اين سه وقت بدون اذن وارد شوند ، و بعضى به ديگرى خدمت كنند و گرد هم ( با صفا و صميميت ) بگردند » ( * ( لَيْسَ عَلَيْكُمْ وَلا عَلَيْهِمْ جُناحٌ بَعْدَهُنَّ طَوَّافُونَ عَلَيْكُمْ بَعْضُكُمْ عَلى بَعْضٍ ) * ) .
آرى « اين چنين خداوند آيات را براى شما تبيين مىكند و خدا عالم و حكيم است » ( * ( كَذلِكَ يُبَيِّنُ اللَّه لَكُمُ الآياتِ وَاللَّه عَلِيمٌ حَكِيمٌ ) * ) .
واژه « طوافون » در اصل از ماده « طواف » به معنى گردش دور چيزى است ، و چون به صورت صيغه مبالغه آمده به معنى كثرت در اين امر مىباشد ، و با توجه به اينكه بعد از آن « * ( بَعْضُكُمْ عَلى بَعْضٍ ) * » آمده مفهوم جمله اين مىشود كه در غير اين سه وقت شما مجاز هستيد بر گرد يكديگر بگرديد و رفت و آمد داشته باشيد و به هم خدمت كنيد .
و به گفته « فاضل مقداد » در « كنز العرفان » اين تعبير در حقيقت به منزله بيان دليل براى عدم لزوم اجازه گرفتن در سائر اوقات است ، چرا كه اگر بخواهند مرتبا رفت و آمد داشته باشند و در هر بار اذن دخول بخواهند كار مشكل
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي ) — صفحة 540
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٥٤٠