مقصود خود مىرسيد « ( عَلَيْها وَعَلَى الْفُلْكِ تُحْمَلُونَ ) ( 1 ) .
اينهمه آثار و خواص و فوائد در اين حيوانات به راستى مايه عبرت است ، هم انسان را به آفريننده اينهمه نعمت آشنا مىسازد و هم حس شكرگزارى را در او برمىانگيزد ( 2 ) .
تنها سؤالى كه اينجا باقى مىماند اين است كه چگونه چهارپايان و كشتيها در يك رديف قرار گرفتهاند ؟ اما با توجه به يك نكته پاسخ اين سؤال روشن مىشود : زيرا انسان نياز به مركب در همه روى زمين دارد ، در كنار مركب براى خشكى مركبهاى دريايى يعنى كشتيها را ذكر مىكند و در حقيقت اين تعبير همانند چيزى است كه در آيه 70 سوره اسراء كه در مورد مواهب بنى آدم مىفرمايد :
وَ حَمَلْناهُمْ فِي الْبَرِّ وَالْبَحْرِ : « ما آنها را در خشكيها و درياها حمل و نقل مىكنيم » .
هامش
( 1 ) در جلد يازدهم صفحه 344 ( ذيل آيه 80 سوره نحل ) در مورد استفاده هائى كه از حيوانات مىشود مشروحا بحث كردهايم .
( 2 ) در مورد اهميت كشتى و خواص مختلف ماده كه سبب بهره گيرى از كشتيها مىشود در جلد يازدهم صفحه 181 ( ذيل آيه 14 سوره نحل ) و همچنين در همين جلد ( جلد چهاردهم ) ذيل آيه 65 سوره حج بحث كردهايم .