آرى از يك سو مىتوان عظمت خدا را از عجائب خلقت انسان در مخفيگاه رحم كه هر روز شكل و نقش تازه اى به خود مىگيرد شناخت كه گويى جمعى نقاش چيره دست ، گروهى صنعتگر و ابداعگر ماهر در كنار اين قطره آب نشستهاند و شب و روز روى آن كار مىكنند و اين ذره ناچيز را در زمان بسيار كوتاهى با ظرافت فوق العاده از مراحل و گذرگاههاى مختلف حيات مىگذرانند .
اگر مىتوانستيم از مراحل رشد و نمو جنين بطور كامل فيلم بردارى كنيم و آنها را از مقابل چشم بگذرانيم آن گاه مىفهميديم چه شگفتيها در اين كار نهفته است ؟
هر چند پيشرفت فوق العاده جنينشناسى در عصر ما و تحقيقات روز افزون دانشمندان و تجربيات و آزمايشهايشان روى اين امر ، بسيارى از مسائل را روشن ساخته و هنگامى كه انسان در برابر نتيجه اين تحقيقات قرار مىگيرد بى اختيار جمله * ( فَتَبارَكَ اللَّه أَحْسَنُ الْخالِقِينَ ) * را زمزمه مىكند .
و از سوى ديگر اين آفرينشهاى پى در پى كه هر روز چهره تازه اى به خود مىگيرد ، و اصولا پيدايش يك انسان كامل از يك قطره كوچك آب ، بيانگر قدرت خداوند بر مساله معاد و بازگشت انسان به زندگى مجدد است ، و به اين ترتيب با بيان يك دليل دو هدف و با يك كرشمه دو كار ، انجام شده است ( 1 ) .
2 - آخرين مرحله تكامل انسان در رحم -
جالب اينكه در مراحل پنجگانه اى كه براى آفرينش انسان در آيه فوق ذكر شده همه جا تعبير به « خلق » شده است ، اما هنگامى كه به آخرين مرحله مىرسد تعبير به « انشاء » مىكند .
« انشاء » همانگونه كه ارباب لغت گفته است به معنى « ايجاد كردن چيزى
هامش
( 1 ) در باره مراحل جنين و شاهكار آفرينش در اين زمينه در جلد دوم تفسير نمونه صفحه 316 ( ذيل آيه * ( هُوَ الَّذِي يُصَوِّرُكُمْ فِي الأَرْحامِ كَيْفَ يَشاءُ ) * سوره آل عمران - 6 ) نيز بحث كردهايم .