( * ( أَسْمِعْ بِهِمْ وَأَبْصِرْ يَوْمَ يَأْتُونَنا لكِنِ الظَّالِمُونَ الْيَوْمَ فِي ضَلالٍ مُبِينٍ ) * ) .
روشن است كه در نشاه آخرت پردهها از برابر چشمها كنار مىرود ، و گوشها شنوا مىشود ، چرا كه آثار حق در آنجا به مراتب از عالم دنيا آشكارتر است ، اصولا مشاهده آن دادگاه و آثار اعمال ، خواب غفلت را از چشم و گوش انسان مىبرد ، و حتى كوردلان آگاه و دانا مىشوند ، ولى چه سود كه اين بيدارى و آگاهى به حال آنها مفيد نيست .
بعضى از مفسران كلمه « اليوم » در جمله « * ( لكِنِ الظَّالِمُونَ الْيَوْمَ فِي ضَلالٍ مُبِينٍ ) * » را به معنى روز قيامت گرفتهاند كه مفهوم آيه اين مىشود : در آنجا بينا و شنوا خواهند شد اما اين بينايى و شنوايى در آن روز سودى به حالشان نخواهد داشت و در ضلال مبين خواهند بود .
ولى تفسير اول صحيحتر به نظر مىرسد . ( 1 )
بار ديگر روى سرنوشت افراد بىايمان و ستمگر در آن روز تكيه كرده مىفرمايد : اين كوردلان را كه در غفلتند و ايمان نمىآورند از روز حسرت ( روز رستاخيز ) كه همه چيز پايان مىگيرد و راه جبران و بازگشت نيست بترسان « ( * ( وَأَنْذِرْهُمْ يَوْمَ الْحَسْرَةِ إِذْ قُضِيَ الأَمْرُ وَهُمْ فِي غَفْلَةٍ وَهُمْ لا يُؤْمِنُونَ ) * ) .
مىدانيم روز قيامت نامهاى مختلفى در قرآن مجيد دارد از جمله « * ( يَوْمَ الْحَسْرَةِ ) * » هم نيكوكاران تاسف مىخورند اى كاش بيشتر عمل نيك انجام داده بودند و هم بدكاران چرا كه پردهها كنار مىرود و حقائق اعمال و نتائج آن بر همه كس آشكار مىشود .
جمله « * ( إِذْ قُضِيَ الأَمْرُ ) * » را بعضى مربوط به پايان گرفتن برنامه هاى
هامش
( 1 ) « الف و لام » در « اليوم » الف و لام « عهد » است ، ولى طبق تفسير اول « عهد حضورى » است و طبق تفسير دوم « عهد ذكرى » .