إِنْ هُوَ إِلَّا ذِكْرٌ لِلْعالَمِينَ .
لذا بعضى گفتهاند كه منظور از ذكر در آيه مورد بحث قرآن است ، و زبور تمام كتب انبياء پيشين ، و كلمه من بعد تقريبا معادل كلمه « علاوه بر » در فارسى خواهد بود ( 1 ) و به اين ترتيب معنى آيه چنين مىشود : « ما علاوه بر قرآن در تمام كتب انبياء پيشين نوشتيم كه سرانجام سراسر روى زمين در اختيار بندگان صالح خدا قرار خواهد گرفت » .
ولى با توجه به تعبيراتى كه در آيه به كار رفته ، ظاهر اين است كه منظور از زبور ، كتاب داود ، و ذكر به معنى تورات است ، و با توجه به اينكه زبور بعد از تورات بوده ، تعبير « من بعد » نيز حقيقى است ، و به اين ترتيب معنى آيه چنين مىشود ، « ما ، در زبور ، بعد از تورات ، چنين نوشتيم كه اين زمين را بندگان صالح ما به ارث خواهند برد » .
در اينجا اين سؤال پيش مىآيد كه چرا در ميان كتب آسمانى ، تنها از اين دو كتاب نام ، برده شده است ؟
اين تعبير ممكن است به خاطر آن باشد كه : داود ، يكى از بزرگترين پيامبرانى بود كه تشكيل حكومت حق و عدالت داد ، و بنى اسرائيل نيز مصداق روشن قوم مستضعفى بودند كه بر ضد مستكبران قيام كردند و دستگاه آنها را بهم پيچيدند و وارث حكومت و سرزمين آنها شدند .
سؤال ديگرى كه در اينجا باقى مىماند اين است كه بندگان صالح خدا ( * ( عِبادِيَ الصَّالِحُونَ ) * ) كيانند ؟
با توجه به اضافه شدن بندگان به خدا ، مساله ايمان و توحيد آنها روشن مىشود ، و با توجه به كلمه « صالحون » كه معنى گسترده و وسيعى دارد ، همه شايستگيها به ذهن مىآيد : شايستگى از نظر عمل و تقوا ، شايستگى از نظر علم
هامش
( 1 ) و به تعبير مصطلح علمى بعد در اينجا بعد رتبى است نه زمانى .