قطعههاى هيزم بىارزش يكى پس از ديگرى در جهنم پرتاب مىشويد ! سپس اضافه مىكند : « شما وارد بر آن مىشويد » ( * ( أَنْتُمْ لَها وارِدُونَ ) * ) .
اين جمله يا به عنوان تاكيد مطلب گذشته است ، و يا اشاره به نكته جديدى است و آن اينكه اول بتها را در آتش مىافكنند ، سپس شما بر آنها وارد مىشويد ، گويى خدايانتان با آتشى كه از وجودشان برمىخيزد از شما پذيرايى مىكنند ( 1 ) .
اگر سؤال شود كه انداختن بتها در جهنم چه فلسفه اى دارد ، در پاسخ بايد گفت : اين خود يك نوع عذاب و مجازات است براى بتپرستان كه ببينند در آتشى كه از بتهايشان زبانه مىكشد مىسوزند ، از اين گذشته تحقيرى است براى افكار آنها كه به چنين موجودات بىارزشى پناه مىبردند .
البته اين در صورتى است كه « * ( ما تَعْبُدُونَ ) * » به معنى معبودهاى بىجان و بتهاى سنگى و چوبى باشد ( همانگونه كه از كلمه « ما » استفاده مىشود ، زيرا « ما » غالبا براى موجود غير عاقل است ) ولى اگر مفهوم آن را عام بگيريم و شامل شياطينى كه معبود واقع شدند بشود نكته ورود اين معبودها در جهنم كاملا واضح است چرا كه خود شريك جرمند .
سپس به عنوان نتيجه گيرى كلى مىفرمايد : « اگر اين بتها ، خدايانى بودند هرگز وارد آتش دوزخ نمىشدند » ( * ( لَوْ كانَ هؤُلاءِ آلِهَةً ما وَرَدُوها ) * ) .
ولى بدانيد نه تنها وارد دوزخ مىشوند بلكه « جاودانه در آن خواهند بود » ( * ( وَكُلٌّ فِيها خالِدُونَ ) * ) .
هامش
( 1 ) توجه داشته باشيد در صورت اول لام « لها » به معنى « الى » است و ضمير « ها » به جهنم برمىگردد و در تفسير دوم ، لام به معنى « الى » مىباشد ولى ضمير به بتها بازميگردد .