* ( وَيْلَنا قَدْ كُنَّا فِي غَفْلَةٍ مِنْ هذا ) * ) .
و چون نمىتوانند با اين عذر ، گناه خويش را بپوشانند و خود را تبرئه كنند با صراحت مىگويند : « نه ، ما ظالم و ستمگر بوديم » ! ( * ( بَلْ كُنَّا ظالِمِينَ ) * ) .
اصولا چگونه ممكن است با وجود اينهمه پيامبران الهى و كتب آسمانى و اينهمه حوادث تكان دهنده ، و همچنين درسهاى عبرتى كه روزگار به آنها مىدهد در غفلت باشند ، آنچه از آنها سر زده تقصير است و ظلم بر خويشتن و ديگران .
معنى چند لغت :
« حدب » ( بر وزن ادب ) به معنى بلنديهايى است كه ميان پستيها قرار گرفته و گاهى به برآمدگى پشت انسان نيز حدب گفته مىشود .
« ينسلون » از ماده « نسول » ( بر وزن فضول ) به معنى خروج با سرعت است .
اينكه در مورد ياجوج و ماجوج مىگويد : آنها از هر بلندى به سرعت مىگذرند و خارج مىشوند اشاره به نفوذ فوق العاده آنها در كره زمين است .
« شاخصه » از ماده « شخوص » ( بر وزن خلوص ) در اصل به معنى خارج شدن از منزل ، يا خارج شدن از شهرى به شهر ديگر است ، و از آنجا كه به هنگام تعجب و خيره شدن چشم گويى مىخواهد چشم انسان بيرون بيايد به اين حالت نيز ، شخوص گفته شده است ، اين حالتى است كه در محشر به گنه كاران دست مىدهد ، آن چنان خيره مىشوند كه گويى چشمهايشان مىخواهد از حدقه بيرون بيايد .
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي ) — صفحة 504
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٥٠٤