و نافرمان خويش غضب كرد و از ميان آنها رفت « ( * ( وَذَا النُّونِ إِذْ ذَهَبَ مُغاضِباً ) * ) .
« نون » در لغت به معنى ماهى عظيم ، يا به تعبير ديگر نهنگ يا وال است بنا بر اين ذا النون يعنى صاحب نهنگ ، و انتخاب اين نام براى يونس به خاطر ماجرايى است كه بعدا به خواست خدا به آن اشاره خواهيم كرد .
به هر حال « او گمان مىكرد كه ما زندگى را بر او تنگ نخواهيم كرد » ( * ( فَظَنَّ أَنْ لَنْ نَقْدِرَ عَلَيْه ) * ) ( 1 ) .
او گمان مىكرد تمام رسالت خويش را در ميان قوم نافرمانش انجام داده است و حتى ترك اولايى در اين زمينه نكرده ، و اكنون كه آنها را به حال خود رها كرده و بيرون مىرود چيزى بر او نيست ، در حالى كه اولى اين بود كه بيش از اين در ميان آنها بماند و صبر و استقامت بخرج دهد و دندان بر جگر بفشارد شايد بيدار شوند و به سوى خدا آيند .
سرانجام به خاطر همين ترك اولى او را در فشار قرار داديم ، نهنگ عظيمى او را بلعيد « و او در آن ظلمتهاى متراكم صدا زد خداوندا جز تو معبودى نيست » ( * ( فَنادى فِي الظُّلُماتِ أَنْ لا إِله إِلَّا أَنْتَ ) * ) .
« خداوندا پاك و منزهى ، من از ستمكاران بودم » ! ( * ( سُبْحانَكَ إِنِّي كُنْتُ مِنَ الظَّالِمِينَ ) * ) .
هم بر خويش ستم كردم و هم بر قوم خودم ، مىبايست بيش از اين ناملائمات و شدائد و سختيها را پذيرا مىشدم ، تن به همه شكنجهها مىدادم شايد آنها به راه آيند .
هامش
( 1 ) « نقدر » از ماده « قدر » به معنى سختگيرى و تضييق است چرا كه انسان به هنگام سختگيرى كردن هر چيزى را به قدر محدود در نظر مىگيرد نه گسترده و بىحساب .