در اينكه ابراهيم خودش دست به اين هجرت زد و يا دستگاه نمرود او را تبعيد كردند و يا هر دو جهت دست به دست هم داد ، بحثهاى مختلفى در تفاسير و روايات آمده است كه جمع ميان همه آنها همين است كه از يك سو نمرود و اطرافيانش ابراهيم را خطر بزرگى براى خود مىديدند و او را مجبور به خروج از آن سرزمين كردند ، و از سوى ديگر ابراهيم رسالت خود را در آن سرزمين تقريبا پايان يافته مىديد و خواهان منطقه ديگرى بود كه دعوت توحيد را در آن نيز گسترش دهد ، به خصوص كه ماندن در « بابل » ممكن بود به قيمت جان او و ناتمام ماندن دعوت جهانيش تمام شود .
جالب اينكه در روايتى از امام صادق ع مىخوانيم : هنگامى كه نمرود تصميم گرفت ابراهيم ع را از آن سرزمين تبعيد كند ، دستور داد گوسفندان و اموال او را مصادره كنند و خودش تنها بيرون برود .
ابراهيم به آنها گفت : اينها محصول ساليان طولانى از عمر من است ، اگر مىخواهيد « مالم » را بگيريد پس عمرى را كه در اين سرزمين مصرف كردهام به من بازگردانيد ! بنا بر اين شد كه يكى از قاضيان دستگاه در اين ميان داورى كند ، قاضى حكم كرد كه اموال ابراهيم را بگيرند و عمرى را كه در آن سرزمين صرف كرده به او بازگردانند ! هنگامى كه نمرود از اين ماجرا آگاه شد ، مفهوم حقيقى حكم قاضى شجاع را دريافت و دستور داد اموال و گوسفندانش را به او بازگردانند تا همراه خود ببرد و گفت : من مىترسم كه اگر او در اينجا بماند دين و آئين شما را خراب كند ، و به خدايانتان زيان رساند ! ( انه ان بقى فى بلادكم افسد دينكم و اضر بالهتكم ) ( 1 ) .
هامش
( 1 ) روضه كافى ( طبق نقل الميزان ذيل آيات مورد بحث ) .