تفسير : باز هم نشانههاى خدا در جهان هستى
در تعقيب بحثهاى گذشته پيرامون عقائد خرافى مشركان و دلائلى كه بر توحيد ذكر شد ، در آيات مورد بحث ، يك سلسله از نشانههاى خداوند در نظام عالم هستى و تدبير منظم آن بيان گرديده ، و تاكيدى است بر آن بحثها .
نخست مىگويد : « آيا كافران نديدند كه آسمانها و زمين پيوسته بودند و ما آنها را باز كرديم » ؟ ! ( * ( أَ وَلَمْ يَرَ الَّذِينَ كَفَرُوا أَنَّ السَّماواتِ وَالأَرْضَ كانَتا رَتْقاً فَفَتَقْناهُما ) * ) .
« و هر موجود زنده اى را از آب آفريديم » ؟ ( * ( وَجَعَلْنا مِنَ الْماءِ كُلَّ شَيْءٍ حَيٍّ ) * ) .
« آيا با مشاهده اين آيات و نشانههاى ، باز هم ايمان نمىآورند » ( * ( أَ فَلا يُؤْمِنُونَ ) * ) .
در اينكه منظور از « رتق » و « فتق » ( پيوستگى و جدايى ) كه در اينجا در مورد آسمانها و زمين گفته شده است چيست ؟ مفسران سخنان بسيار گفتهاند كه از ميان آنها سه تفسير ، نزديكتر به نظر مىرسد و چنان كه خواهيم گفت هر سه تفسير ممكن است در مفهوم آيه جمع باشد ( 1 ) .
1 - به هم پيوستگى آسمان و زمين اشاره به آغاز خلقت است كه طبق نظرات دانشمندان ، مجموعه اين جهان به صورت توده واحد عظيمى از بخار سوزان بود كه بر اثر انفجارات درونى و حركت ، تدريجا تجزيه شد و كواكب و ستارهها از جمله منظومه شمسى و كره زمين به وجود آمد و باز هم جهان در حال گسترش است .
2 - منظور از پيوستگى ، يك نواخت بودن مواد جهان است به طورى كه
هامش
( 1 ) فخر رازى در تفسير كبير و بعضى از مفسران ديگر .