اين زمين گسترده ، اين آسمان پهناور ، و اينهمه موجودات متنوع و بديعى كه در صحنه آنها است نشان مىدهد ، غرض مهمى در كار بوده است ، آرى هدف اين بوده كه از يك سو بيانگر آن آفريننده بزرگ باشند و نشانه اى از عظمتش ، و از سوى ديگر دليلى بر « معاد » باشد و گرنه اين همه غوغا براى اين چند روز معنى نداشت .
آيا ممكن است انسانى در وسط بيابانى ، كاخ مجهزى با تمام وسائل فراهم كند ، تنها براى اينكه در تمام عمر يك ساعت از آنجا مىگذرد ، در آن استراحت مىكند ؟
كوتاه سخن اينكه : اگر اين جهان با عظمت را از دريچه چشم مردم بى ايمان بنگريم پوچ و بىهدف است ، تنها ايمان به « مبدء » و « معاد » است كه آن را هدفدار مىكند .
آيه بعد مىگويد : اكنون كه مسلم شد عالم بىهدف نيست ، اين هم مسلم است كه هدف اين آفرينش ، سرگرمى خدا به امر خلقت نبوده است كه اين سرگرمى نامعقولى است : « به فرض محال كه ما مىخواستيم وسيله اى براى سرگرمى خود انتخاب كنيم چيزى انتخاب مىكرديم كه متناسب ما باشد » ( * ( لَوْ أَرَدْنا أَنْ نَتَّخِذَ لَهْواً لَاتَّخَذْناه مِنْ لَدُنَّا إِنْ كُنَّا فاعِلِينَ ) * ) .
در حقيقت « لعب » به معنى كار بىهدف است ، و « لهو » اشاره به هدفهاى نامعقول يا سرگرميهاست .
آيه مورد بحث بازگوى دو حقيقت است : نخست با توجه به كلمه « لو » كه در لغت عرب براى امتناع است ، اشاره به اين مىكند كه محال است هدف پروردگار سرگرمى خويشتن باشد .
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي ) — صفحة 370
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٣٧٠