پيدا است كه منظور از « * ( وَمَنْ نَشاءُ ) * » ( هر كه را بخواهيم ) خواستنى است كه بر معيار ايمان و عمل صالح دور مىزند ، و نيز روشن است كه منظور از « مسرفان » در اينجا كسانى است كه در مورد خويشتن و جامعه اى كه در آن زندگى داشتند ، اسراف كردند ، از طريق انكار آيات الهى و تكذيب پيامبران .
لذا در جاى ديگر قرآن مىخوانيم : كَذلِكَ حَقًّا عَلَيْنا نُنْجِ الْمُؤْمِنِينَ :
« اين گونه بر ما حق و لازم بود كه مؤمنان را نجات دهيم » ( يونس - 103 ) .
در آخرين آيه مورد بحث در يك جمله كوتاه و پرمعنى ، به اكثر ايرادهاى مشركان مجددا پاسخ داده مىگويد : « ما بر شما كتابى نازل كرديم كه وسيله بيدارى شما در آن است آيا تعقل نمىكنيد ؟ ! » ( * ( لَقَدْ أَنْزَلْنا إِلَيْكُمْ كِتاباً فِيه ذِكْرُكُمْ أَ فَلا تَعْقِلُونَ ) * ) .
هر كس آيات اين كتاب را كه مايه تذكر و بيدارى دل و حركت انديشه و پاكى جامعهها است بررسى كند به خوبى مىداند يك معجزه روشن و جاويدان است ، با وجود اين معجزه آشكار كه از جهات مختلف آثار اعجاز در آن نمايان است ( از جهت جاذبه فوق العاده ، از جهت محتوى ، احكام و قوانين ، عقائد و معارف و . . . ) آيا باز در انتظار ظهور معجزه ديگرى هستيد ؟ كدام معجزه بهتر از اين مىتواند حقانيت دعوت پيامبر اسلام ص را ثابت كند ؟ ! از اين گذشته آيات اين كتاب فرياد مىزند ، كه سحر نيست ، واقعيت است و تعليمات پرمحتوا و جذاب ، آيا باز هم مىگوئيد سحر است ؟ ! آيا مىتوان نسبت « * ( أَضْغاثُ أَحْلامٍ ) * » به اين آيات داد ؟ خوابهاى پريشان و بىمعنى كجا و اين سخنان موزون و منسجم كجا ؟
آيا مىتوان آن را دروغ و افترا شمرد ؟ با اينكه آثار صدق از همه جاى آن نمايان است ؟
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي ) — صفحة 363
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٣٦٣