* ( لَه عَزْماً ) * ) .
در اينكه منظور از اين عهد ، كدام عهد است ، بعضى گفتهاند فرمان خدا دائر به نزديك نشدن به درخت ممنوع است ، روايات متعددى نيز اين تفسير را تاييد مىكند .
در حالى كه بعضى از مفسران احتمالات ديگرى دادهاند كه آنها را نيز شاخ و برگ اين معنى مىتوان شمرد ، مانند اخطار خداوند به آدم كه شيطان دشمن سرسخت او است و از او نبايد پيروى كند .
و اما « نسيان » در اينجا مسلما به معنى فراموشى مطلق نيست ، زيرا در فراموشى مطلق عتاب و ملامتى وجود ندارد ، بلكه يا به معنى ترك كردن است همانگونه كه در تعبيرات روزمره به كسى كه به عهد خودش وفا نكرده مىگوئيم گويا عهد خود را فراموش كردى ، يعنى درك كردن تو همانند يك فرد فراموشكار است ، و يا به معنى فراموشكاريهايى است كه به خاطر كم توجهى و به اصطلاح « ترك تحفظ » پيدا مىشود .
و منظور از « عزم » در اينجا تصميم و اراده محكمى است كه انسان را در برابر وسوسههاى نيرومند شيطان حفظ كند .
به هر حال بدون شك آدم ، مرتكب گناهى نشد بلكه تنها ترك اولايى از او سر زد ، يا به تعبير ديگر دوران سكونت آدم در بهشت دوران تكليف نبود ، بلكه يك دوران آزمايشى براى آماده شدن جهت زندگى در دنيا و پذيرش مسئوليت تكاليف بود ، بخصوص اينكه نهى خداوند در اينجا جنبه ارشادى داشته ، زيرا به او فرموده بود كه اگر از درخت ممنوع بخورى حتما گرفتار زحمت فراوان خواهى شد ( شرح همه اينها و همچنين منظور از شجره ممنوعه و مانند آن را در جلد ششم صفحه 115 به بعد ذيل آيات 19 تا 22 سوره اعراف مشروحا آوردهايم ) .
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي ) — صفحة 318
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٣١٨