درون گوساله است ، و در تفسير دوم به معنى رها كردن تعليمات موسى ع است و بالآخره « * ( بَصُرْتُ بِما لَمْ يَبْصُرُوا بِه ) * » در تفسير اول اشاره به مجاهده جبرئيل است كه به صورت اسب سوارى آشكار شده بود ( شايد بعضى ديگر هم او را ديدند ، ولى نشناختند ) ولى در تفسير دوم اشاره به اطلاعات خاصى در باره آئين موسى ع است .
به هر حال هر يك از اين دو تفسير ، طرفدارانى دارد و داراى نقاط روشن و يا مبهم است ، ولى رويهمرفته تفسير دوم از جهاتى بهتر به نظر مىرسد ، بخصوص اينكه در حديثى در كتاب « احتجاج طبرسى » مىخوانيم هنگامى كه امير مؤمنان على ع بصره را فتح كرد ، مردم اطراف او را گرفتند و در ميان آنها « حسن بصرى » بود ، و الواحى با خود آورده بود كه هر سخنى را امير مؤمنان على ع مىفرمود : فورا يادداشت مىكرد ، امام با صداى بلند او را در ميان جمعيت مخاطب قرار داد و فرمود : چه مىكنى ؟ ! عرض كرد آثار و سخنان شما را مىنويسم تا براى آيندگان بازگو كنم ، امير مؤمنان فرمود :
اما ان لكل قوم سامريا و هذا سامرى هذه الامة ! انه لا يقول لا مساس و لكنه يقول لا قتال :
« بدانيد هر قوم و جمعيتى سامرى دارد ، و اين مرد ( حسن بصرى ) سامرى اين امت است ! تنها تفاوتش با سامرى زمان موسى ع اين است كه هر كس به سامرى نزديك مىشد مىگفت لا مساس ( هيچ كس با من تماس نگيرد ) ولى اين به مردم مىگويد لا قتال ( يعنى نبايد جنگ كرد حتى با منحرفان ، اشاره به تبليغاتى است كه حسن بصرى بر ضد جنگ جمل داشت ) ( 1 ) .
از اين حديث چنين استفاده مىشود كه سامرى نيز مرد منافقى بوده است كه با استفاده از پاره اى مطالب حق بجانب ، كوشش براى منحرف ساختن مردم داشته است و اين معنى با تفسير دوم مناسبتر مىباشد .
هامش
( 1 ) نور الثقلين جلد 3 صفحه 392 .